کد مطلب: 87006
 
آیا گاز صادراتی ایران به ترکیه گران بود؟
کرسنت، صادرات گاز به ترکیه و بند اصلاح قیمت
 
موضوع صدور گاز رایگان به ترکیه، مدتهاست که با کلیدواژه "مفت فروشی" توسط رسانه های منتقد دولت مورد توجه قرار گرفته و همچون بسیاری از رویدادهای حوزه نفت و انرژی، بیش از آنکه از منظری تخصصی مورد توجه قرار گیرد، به اهرمی سیاسی برای تخریب دولت تبدیل شده است. در حالیکه توجه به یک اصل مهم قراردادهای گازی به عنوان امکان اصلاح قیمت، حلقه مفقوده این رویکردهای سیاسی است.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۰۲
موضوع صدور گاز رایگان به ترکیه، مدتهاست که با کلیدواژه "مفت فروشی" توسط رسانه های منتقد دولت مورد توجه قرار گرفته و همچون بسیاری از رویدادهای حوزه نفت و انرژی، بیش از آنکه از منظری تخصصی مورد توجه قرار گیرد، به اهرمی سیاسی برای تخریب دولت تبدیل شده است. در حالیکه توجه به یک اصل مهم قراردادهای گازی به عنوان امکان اصلاح قیمت، حلقه مفقوده این رویکردهای سیاسی است.
به گزارش نکونیوز، شکایت ترکیه از ایران زمانی مطرح شد که در زمان تحریمها که ایران امکان افزایش تولید گاز طبق برنامه های پیشبینی شده را نداشت، در ماههای سرد سال گاه مجبور می شد حجم گاز صادراتی به ترکیه را کاهش دهد تا امکان تامین نیاز داخلی فراهم شود. این نخستین عامل شکایت ترکیه از ایران بود که پس از آن موضوع قیمت گاز صادراتی ایران به ترکیه هم توسط این مشتری گاز ایران مورد توجه قرار گرفت. آنها معتقد بودند گاز ایران گران است و به همین دلیل به یکی از مفاد قرارداد استناد کردند : امکان اصلاح قیمت گاز.
بر خلاف نفت که قیمت ثابت جهانی دارد، تعیین قیمت گاز، بر مبنای توافق طرفیت صورت می گیرد و به همین دلیل امکان اصلاح قیمت هم در تمامی قراردادهای گازی وجود دارد و این روندی عادی است. بنابراین امکان اصلاح قیمت در قراردادهای
برخی منتقدان دولت ادعا کرده اند ترکیه با استناد به قیمت گاز ایران در قرارداد کرسنت، ادعای بالا بودن قیمت گاز صادراتی ایران به ترکیه را مطرح کرده است که این استدلال، بسیار عجیب و از پایه غلط است. چراکه اصولا گازی به امارات صادر نشده که بتوان قیمت آن را مورد استناد قرار داد. بنابراین منتقدان دولت، با اشاره به قرارداد کرسنت که اصولا بر مبنای آن گازی صادر نشده، آدرس غلط می دهند. پس چرا ترکیه درخواست کاهش قیمت گاز صادراتی ایران به این کشور را ارائه داده است؟ دلیلش استناد این کشور به قیمت گاز صادراتی روسیه و جمهوری آذربایجان به این کشور است
گازی، آیتم مهمی در این قراردادها از جمله قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه است که منتقدان دولت در ایران همواره آن را نادیده می گیرند؛ همانگونه که ترجیح دادند در مورد این امکان در قرارداد کرسنت سکوت کنند. اگر قرار باشد شباهتی هم بین قرارداد صادرات گاز به ترکیه و قرارداد کرسنت پیدا کرد، اتفاقا همین برخورد منتقدان نفت با آیتم امکان اصلاح قیمت گاز صادراتی است. در قرارداد کرسنت، شرکت خریدار گاز از ایران بارها اعلام کرد اگر در ایران برخی معتقدند قیمت گاز صادراتی به امارات ارزان است امکان اصلاح قیمت در قرارداد گنجانده شده اما در داخل ایران، بحث های حاشیه ای به حدی زیاد بود که این اصل مهم مورد توجه قرار نگرفت. چرا که امکان اصلاح قیمت در قرارداد کرسنت، عملا بحث فساد ادعایی منتقدان در قرارداد کرسنت را از بین می برد.
حال در مورد قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه مورد مشابهی ایجاد شده، با این تفاوت که این بار قیمت گاز صادراتی ایران به ترکیه از نظر خریدار گاز، بالاست و لازم است اصلاح شود. در حقیقت تنها مورد مشابه این دو قرارداد، فقط همین است : بی توجهی منتقدان به بند اصلاح قیمت در قراردادها.
دلیل قرارگرفتن بند اصلاح قیمت در قراردادهای گازی این است که بر خلاف قیمت نفت که جهانی است، قیمت گاز بر مبنای تفاوت های منطقه ای و کیفی تعیین می شود و هیچ اصل کلی برای تعیین قیمت گاز وجود ندارد. تنها برخی کشورهای خریدار می توانند با استناد به قیمت گاز وارداتی خود از کشورهای دیگر، یا قیمت فروش گاز در سایر کشورهای محدوده خود، درخواست اصلاح قیمت را به فروشنده گاز ارائه داده و در صورت عدم پذیرش این درخواست، آن را به داوری بین المللی ببرند. البته در این مورد، برخی منتقدان دولت ادعا کرده اند ترکیه با استناد به قیمت گاز ایران در قرارداد کرسنت، ادعای بالا بودن قیمت گاز صادراتی ایران به ترکیه را مطرح کرده است که این استدلال، بسیار عجیب و از پایه غلط است. چراکه اصولا گازی به امارات صادر نشده که بتوان قیمت آن را مورد استناد قرار داد. بنابراین منتقدان دولت، با اشاره به قرارداد کرسنت که اصولا بر مبنای آن گازی صادر نشده، آدرس غلط می دهند. پس چرا ترکیه درخواست کاهش قیمت گاز صادراتی ایران به این کشور را ارائه داده است؟ دلیلش استناد این کشور به قیمت گاز صادراتی روسیه و جمهوری آذربایجان به این کشور است.
سال ۲۰۱۳ قیمت هر یک هزار متر مکعب گاز وارداتی ترکیه از روسیه ۴۲۹ دلار، از جمهوری آذربایجان ۳۴۹ دلار و از ایران ۵۰۷ دلار بود و به همین دلیل بود که ترکیه خواستار کاهش قیمت گاز صادراتی ایران به این کشور شده بود و این همان حق استفاده از بند اصلاح قیمت در قرارداد است. بر اساس چنین بندی، ترکیه قیمت گاز واردتی خود از آذربایجان را در همان سال حدود ۵ دلار و از روسیه بین ۱۵ تا ۲۰ دلار – بر اساس نوع گاز وارداتی خود از این کشور – کاهش داد تا نشان دهد می تواند از این بند قرارداد به سود خود استفاده کند و روسها و آذربایجان هم به این اصلاح تن داده اند. بنابراین از منظر ترکیه، قیمت گاز صادراتی ایران به ترکیه گران بود و این نکته ای نیست که بتوان آن را انکار کرد.
در چنین شرایطی طبیعی است که شاهد اصلاح قیمت گاز به درخواست مشتری باشیم که در این امر نیز کاهش قیمت گاز بسیار کمتر از درخواست و انتظار طرف مقابل بود. ای کاش منتقدانی که این چنین در قبال تخفیف گاز صادراتی ایران به ترکیه، آن هم بر مبنای یک قرارداد شفاف و روشن موضع گیری می کنند، در قبال هدررفت منابع گازی ایران در میدان سلمان به جای صادرات به امارات، یا در قبال بازنگرداندن میلیاردها دلار پول نفت به بیت المال توسط بابک زنجانی حساسیت نشان می دادند یا حداقل برای رفع این ابهام تلاش می کردند که در زمانی نفت بالای صد دلار، درآمدهای نفتی دولت قبل کجا رفت که اوضاع اقتصادی مردم رو به روز بدتر و بدتر شد؟
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۴۷.۳۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۴۴.۷۴

نفت خام اوپک

۴۴.۳۸

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۰۴

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۵۶

فولاد- دلار/تن

۳۱۲.۵

سنگ آهن- دلار/تن

۶۱.۴

مس- دلار/پوند

۲.۵۶