کد مطلب: 70861
 
گاز پنجاه ساله شد اما...
داستان سهم گمشده ایران از بازار جهانی گاز
 
همایش پنجاهمین سال تاسیس شرکت ملی گاز ایران هم با حضور رییس جمهور برگزار شد اما داستان سهم گمشده ایران از بازارهای جهانی گاز همچنان به قوت خود باقیست
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۲ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۴:۰۲
همایش پنجاهمین سال تاسیس شرکت ملی گاز ایران هم با حضور رییس جمهور برگزار شد اما داستان سهم گمشده ایران از بازارهای جهانی گاز همچنان به قوت خود باقیست.
به گزارش نکونیوز، گاز اگه چه در ایران حدود ۸۰ سال پیش در ایران کشف شد اما آن زمان به خاطر نفت چاه حفر شده بود و چون به گاز رسید که آن زمان چندان شناخته شده
اسفند ماه 1344 خورشیدی که گاز از شرکت ملی نفت جدا شد، حیات مستقل خود را آغاز کرد. بهانه نگرش مستقل به گاز، قرارداد ایران و شوروی برای صادرات گاز با اجرای پالایشگاه بیدبلند بود تا از طریق خط انتقال گاز از جنوب کشور به آستارا، ذوب آهن اصفهان و پتروشیمی شیراز و همچنین بخشهایی از شهرهای تهران و شیراز تغذیه شوند. تا پیروزی انقلاب اسلامی، صادرات به شوروی ادامه داشت اما قیمت پایین گاز موجب شد نظام جمهوری اسلامی، گازرسانی به شهرها و صنایع را در دستور کار خود قرار دهد
نبود، کسی را خوشحال نکرد. اما به مرور زمان ارزش گاز نیز به عنوان یک سوخت پاک شناخته شد و اسفند ماه ۱۳۴۴ خورشیدی که گاز از شرکت ملی نفت جدا شد، حیات مستقل خود را آغاز کرد. بهانه نگرش مستقل به گاز، قرارداد ایران و شوروی برای صادرات گاز با اجرای پالایشگاه بیدبلند بود تا از طریق خط انتقال گاز از جنوب کشور به آستارا، ذوب آهن اصفهان و پتروشیمی شیراز و همچنین بخشهایی از شهرهای تهران و شیراز تغذیه شوند. تا پیروزی انقلاب اسلامی، صادرات به شوروی ادامه داشت اما قیمت پایین گاز موجب شد نظام جمهوری اسلامی، گازرسانی به شهرها و صنایع را در دستور کار خود قرار ده د بطوریکه پس از نزدیک به چهار دهه، هم اکنون ۹۵ درصد مصرف خانگی و تجاری کشور از طریق گاز تامین می شود.
در یک دهه آغازین پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به غیر از میادین داخلی گازی در کشور، مجالی برای تولید گاز از میادین مشترک و ذخایر غنی همچون پارس جنوبی وجود نداشت اما با پایان جنگ تحمیلی، تمدن جدید ایران در حوزه انرژی در عسلویه پا گرفت تا تولید و صادرات گاز به نقطه عطف کشور در حوزه انرژی در دهه ۱۳۸۰ خورشیدی تبدیل شود. پارس جنوبی که با میدانگازی گنبد شمالی در قطر مشترک است، در طرف ایرانی سالها دیرتر از قطر، شروع به فعالیت کرد و در همان دوران فعالیت هم در مقاطعی طولانی در زمان تحریم، دچار سکون غیر قابل جبرانی شد تا همچنان تقریبا نیمی از فازهای پارس جنوبی نیمه کاره باشند. ایران به لطف این میدان گازی و سایر میادین داخلی و مشترک، ۱۸ درصد ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد و از سال گذشته، در رتبه ای بالاتر از روسیه، به عنوان بزرگترین دارنده ذخایر گازی در جهان قرار گرفته است. اما با این وجود، عدم تولید به میزان کافی و همچنین مصرف بالا و بی رویه گاز در داخل کشور موجب شده ایران در بازارهای جهانی گاز سهم چندانی نداشته باشد و تنها یک و نیم درصد از گاز جهان توسط ایران تامین می شود.
هم اکنون ترکیه سالهاست که تنها واردکننده پایدار گاز از ایران است که در برخی مقاطع به دلیل نیاز بالاتر داخلی به گاز در فصل زمستان، صادرات گاز به این کشور کاهش یافته و موجبات محکومیت ایران در دادگاه بین المللی را هم فراهم ساخته است. صادرات گاز به همسایگان شمالی نیز بیشتر به عنوان تهاتر با برق یا جایگزینی در فصل سرد سال صورت می گیرد و نمی توان روی آن حساب ویژه ای باز کرد. صادرات گاز به پاکستان و هند، سالهاست روی کاغذ مانده و صادرات به عمان و عراق نیز دچار تاخیرهای فراوان شده است. هرچند که اگر به عنوان نمونه
از یک سو عدم سرمایه گذاری کافی برای توسعه صنعت گاز به دلایل مختلف ازجمله کمبودهای حاصل از تحریم و از سویی دیگر، مصرف کنترل نشده و مهارناپذیر در داخل که چه در بخش خانگی و چه در بخشهای تجاری و صنعتی با بهره وری هم همراه نیست، به موازات هم موجب شده ایران علیرغم در اختیار داشتن 18 درصد از ذخایر گازی جهان، تنها سهمی یک و نیم درصدی از تجارت گاز داشته باشد و این خود بهترین نشانه از سهم گمشده ایران از بازار جهانی گاز است
پاکستان برای واردات گاز از ایران ابراز آمادگی می کرد و خط لوله در این کشور آماده بود، باز هم گاز چندانی برای صادرات به این کشور وجود نداشت چرا که مروری بر نمودار تولید و مصرف گاز در کشورمان نشان می دهد تقریباهر آنچه در کشور گاز تولید می شود، در داخل مصرف می شود و صرفا بخش اندکی به ترکیه صادر می شود.
مهمترین دلیل عدم حضور فعال ایران در بازارهای جهانی گاز، عدم توسعه به هنگام میادین گازی در دهه های اخیر است. در زمان جنگ تحمیلی که طبیعتا مجالی برای توسعه میادین گازی و افزایش تولید با هدف برنامه ریزی برای صادرات وجود نداشت. پس از جنگ تحمیلی نیز اگرچه در مقطعی شاهد سرعت گرفتن توسعه صنعت گاز در کشور بودیم اما با تغییر دولت در سال ۱۳۸۴ و اعمال تحریم ها بر ضد کشورمان، شاهد سکون در توسعه بخش تولید گاز در کشور بودیم بطوریکه فازهای جدید گازی پارس جنوبی به عنوان مهمترین نقطه اتکای افزایش تولید کشورمان به دلیل کمبود تجهیزات به اغما رفتند. پس از لغو تحریمها نیز این میادین همچنان تشنه سرمایه گذاری هستند و با عنایت به نهایی شدن قراردادهای نفتی، خبری از جذب سرمایه گذاری خارجی نیست. بدین ترتیب عملا گامهای بلندی برای افزایش تولید گاز به حدی که پاسخگوی صادرات هم باشد در کشور برداشته نشده است.
البته این به معنای عدم افزایش تولید گاز در کشور نیست. در تمامی سالهای گذشته حتی در دوران تحریم، هر سال به تولید گاز کشور افزوده شده که این میزان گاهی کم و گاهی زیاد بوده است. اما نیاز رو به افزایش داخلی به گاز، موجب شده افزایش تولید، صرف مصرف داخلی، بویژه بخش خانگی شود که با هدررفت بالایی مواجه است. مصرف بالای گاز در کشور ناشی از فقدان فرهنگ صحیح مصرف است که موجب شده میزان مصرف گاز طبیعی در کشور بالاتر از استانداردهای جهانی باشد.
در مجموع، از یک سو عدم سرمایه گذاری کافی برای توسعه صنعت گاز به دلایل مختلف ازجمله کمبودهای حاصل از تحریم و از سویی دیگر، مصرف کنترل نشده و مهارناپذیر در داخل که چه در بخش خانگی و چه در بخشهای تجاری و صنعتی با بهره وری هم همراه نیست، به موازات هم موجب شده ایران علیرغم در اختیار داشتن ۱۸ درصد از ذخایر گازی جهان، تنها سهمی یک و نیم درصدی از تجارت گاز داشته باشد و این خود بهترین نشانه از سهم گمشده ایران از بازار جهانی گاز است.
حمیدرضا شکوهی
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵