کد مطلب: 71771
 
وعده جدید افزایش ظرفیت و آغاز عملیت سوآپ پس از 6 سال
پیامدهای یک تصمیم عجیب برای سوآپ نفت
 
شش سال پس از تصمیم عجیب وزیر نفت وقت، مبنی بر توقف سوآپ نفت از پایانه نفتی شمال کشور، حالا تکاپوها برای توسعه سوآپ شدت گرفته است؛ تلاشهایی که البته دشوارتر از قبل به نتیجه خواهد رسید.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۴۴
شش سال پس از تصمیم عجیب وزیر نفت وقت، مبنی بر توقف سوآپ نفت از پایانه نفتی شمال کشور، حالا تکاپوها برای توسعه سوآپ شدت گرفته است؛ تلاشهایی که البته دشوارتر از قبل به نتیجه خواهد رسید.
به گزارش نکونیوز، رییس پایانه نفتی شمال کشور امروز با بیان اینکه مقدمات پهلوگیری کشتی های حامل نفت کشورهای حاشیه خزر فراهم شده، وعده داد که به زودی عملیات سوآپ آغاز خواهد شد. حمیدرضا شاهدوست همچنین با بیان اینکه هم اکنون ظرفیت سوآپ روزانه ۱۲۰ هزار بشکه نفت وجود دارد از یک طرح جامع برای گشترش سوآپ خبر داد و گفت : هم اکنون سه اسکله برای دریافت نفت وحود دارد که در طرح جامع به ۱۷ اسکله افزایش خواهد یافت که با این کار ظرفیت سوآپ از ۱۲۰ هزار به ۱.۵ میلیون بشکه افزایش می یابد.
سوآپ نفت عملیاتی است که طی آن نفت همسایگان شمالی ایران در حاشیه خزر که وارد پایانه نفتی شمال می شد، در داخل کشور مصرف و نیازهای نفتی مناطق شمالی کشورمان به شکل ساده تری تامین می شد و ما به ازای آن از جنوب کشور صادر می شد تا نیازی به نقل و انتقال نفت در فاصله طولانی شمال به جنوب کشور وجود نداشته باشد.
اما سوآپ نفت خام کشورهای آسیای میانه از مسیر ایران پس از ۱۳ سال به دستور سید مسعود میرکاظمی وزیر نفت وقت دولت دهم در سال ۱۳۸۹ متوقف شد. میرکاظمی که تنها یک سال بود از وزارت بازرگانی به وزارت نفت آمده و بدون سابقه نفتی بر کرسی وزارت نفت تکیه زده بود، سوآپ را شوآپ نامید و آن را برای ایران به صرفه ندانست و در اظهارنظری عجیب گفت سوآپ کشور را به واردکننده نفت تبدیل کرده است. اما بعد از قطع سوآپ و نقض قرارداد با شرکت های سوآپ کننده که به دستور وی صورت گرفته بود، شرکت های سوآپ کننده به دلیل نقض قرارداد از دادگاه درخواست غرامت کردند. چرا که طبق قانون ایران نمی توانست یکطرفه اقدام به نقض قرارداد و توقف سوآپ کند.
تصمیم توقف سوآپ نفت به حدی نسنجیده بود که جانشین میرکاظمی در وزارت نفت یعنی رستم قاسمی، بی سر و صدا آن را برقرار کرد هرچند که مدتها طول کشید تا سوآپ نفت عملا فعال شد و هیچگاه در دولت قبل حجم آن به پیش از لغو سوآپ نرسید. چرا که این نگرانی در کشورهای همسایه و شرکتهای سوآپ کننده ایجاد شده بود که ایران دوباره به صورت یکطرفه اقدام به قطع عملیات سوآپ نفت کند و ضرر عمده ای به آنها وارد سازد.
توقف سوآپ در دولت قبل، ضررهای جبران ناپذیری را به موقعیت استراتژیک ایران به عنوان مسیر امن ترانزیت انرژی در منطقه وارد کرد و امنیت ایران را به عنوان یک مسیر ترانزیت مطمئن زیر سوال برد و حتی محکومیت کشورمان در دیوان داوری بین المللی را در پی داشت. اما این تنها یک روی سکه بود. تاسیسات پایانه نفتی شمال با میلیاردها تومان ارزش، مدتها بلااستفاده ماند و بیکاری تعداد زیادی از کارکنان پایانه نفتی شمال نیز از دیگر ضررهای این اتفاق بود. در واقع توقف سوآپ نه تنها خسارت های سیاسی، اقتصادی و حقوقی بین المللی به کشور زد بلکه سبب شد خطوط لوله و تاسیسات احداث شده در پایانه نفتی شمال کشور به حال خود رها شوند.
منتقدان سوآپ هرچند هیچگاه آمار دقیقی از دلایل به صرفه نبودن سوآپ ارائه ندادند اما آمارهایی هم که جسته و گریخته و به صورت نه چندان دقیق در مورد درآمد کم سوآپ هر بشکه نفت ارائه می شد، این اصل بدیهی را فراموش کرده بود که سوآپ را باید به صورت درازمدت و با توجه به مجموعه تاسیسات و هزینه های سرمایه ای که برای آن در نظر گرفته شده در نظر گرفت. ضمن اینکه حتی در صورت صحت مدعای مخالفان سوآپ، نقض قرارداد در عرصه بین المللی برای کشور نقض کننده هزینه های مادی و البته جانبی همچون بی اعتمادی را در پی دارد که در این مورد خاص هم شاهد زیانهای آن بوده ایم. بطوریکه نه تنها هنوز سوآپ نفت به حد پیش از سال ۸۶ نرسیده، بلکه انعقاد قرارداد با کشورهای شمالی، به دلیل آنکه نقض عهد ایران را دیده اند بسیار دشوار شده است.
آمار سوآپ نفت در سال ۱۳۸۵، به نقطه اوج خود یعنی ۱۲۸ هزار بشکه در روز رسیده بود که از آن سال به مرور زمان شاهد کاهش سوآپ تا ۱۰ هزار بشکه در روز بودیم و سرانجام در سال ۸۹ با دستور میرکاظمی، سوآپ نفت به ۲ هزار بشکه در روز کاهش یافت و سپس متوقف شد.
موقعیت جغرافیایی و استراتژیک ایران این امکان را برای کشور فراهم کرده است که بتواند با هزینه ای اندک و از طریق سوآپ، جایگاه خود را به عنوان مسیر امن ترانزیت انرژی تثبیت کند. از طریق سوآپ، همسایگان شمالی ایران، بخشی از فرآورده های نفتی خود را از طریق کشورمان به بازارهای هدف ارسال می کردند که این اقدام، موقعیت بی نظیر ایران را به عنوان شاهراهی امن برای انتقال انرژی تقویت می کرد. بهره گیری ایران از این موقعیت استراتژیک، نقش مهمی را در همگرایی سیاسی و اقتصادی همسایگان با کشورمان ایفا می کرد. شاید افزایش ظرفیت سوآپ در پایانه نفتی شمال ایران به ۱.۵ میلیون بشکه قابل تحقق باشد اما افزایش واقعی عملیات سوآپ در کشور حتی برای رسیدن به آمار سال ۸۵ یعنی ۱۲۸ هزار بشکه در روز نیز بسیار دشوار و مستلزم مذاکرات بسیار طولانی برای رفع سوظن ایجاد شده در کشورهای مقابل است.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵