کد مطلب: 85228
 
نفت، زنگنه و انتخابات ۹۶
حمیدرضا شکوهی
 
انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۶ در پیش است و شور انتخاباتی همه جای کشور را فرا گرفته است. نفت هم از این قاعده مستثنی نیست. در نگرش به نفت در دولت تدبیر و امید، دو دیدگاه را باید تفکیک کرد.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۶ ارديبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۱۱
انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۶ در پیش است و شور انتخاباتی همه جای کشور را فرا گرفته است. نفت هم از این قاعده مستثنی نیست. در نگرش به نفت در دولت تدبیر و امید، دو دیدگاه را باید تفکیک کرد. دیدگاهی که دستاوردهای نفت را از بیرون رصد می کند و دیدگاه دیگری که نفت را از درون می بیند. دیدگاه اول مربوط به کارشناسان و صاحبنظران و متخصصان حوزه نفت و تا حدی هم افکار عمومی است و دیدگاه دوم، مربوط به کارکنان صنعت نفت، اعم از رسمی و قراردادی و پیمانی.
اجازه دهید ابتدا کمی به عقب برگردیم. زمانی که دکتر حسن روحانی رییس جمهور شد و نوبت به انتخاب کابینه رسید، اجماع بی سابقه ای روی بیژن زنگنه از سوی نفتی ها و غیرنفتی ها ایجاد شده بود تا او به عنوان سکاندار وزارت نفت انتخاب شود. او البته پس از انتخابات ۸۸، به کل کنار رفته و حاشیه نشین شده بود. اما حالا دولت در شرایط سخت تحریم به او نیاز داشت. زنگنه آمد و تخریب ها علیه او، پیش از آنکه برای کسب رای اعتماد به مجلس برود آغاز شد. پرونده هایی مثل کرسنت و استات اویل که درباره آنها فسادی در مورد زنگنه اثبات نشده بود دوباره توسط مدعیان اصولگرایی باز شد تا اثبات شود که آنها نگران فساد نیستند، بلکه نگران قدرت گرفتن جناح مقابلند و به خاطر همین تا نوبت به وزارت زنگنه رسید به یاد این پرونده ها افتادند! اما زنگنه به مجلس رفت و با دفاعیات
نقطه اوج عملکرد زنگنه را در افزایش تولید نفت باید دید. او بارها و بارها اعلام کرد که با لغو تحریمها، ایران بلافاصله به بازار جهانی نفت بازمی گردد و حتی سقوط قیمت نفت به دلیل مازاد عرضه هم مانع از عقب نشینی زنگنه از موضع خود نشد. منتقدانش می گفتند اعلام چندباره بازگشت ایران به بازار نفت، باعث سقوط قیمت می شود اما زنگنه معتقد بود با این اقدام بازار را در مقابل شوک ورود ناگهانی نفت ایران پس از تحریم، واکسینه می کند که گذشت زمان، ادعای زنگنه را اثبات کرد. تولید نفت ایران افزایش یافت و از آن مهمتر، به خوبی جذب بازار شد بدون آنکه قیمت نفت کاهش یابد
خودش و رییس جمهور که به صراحت گفت کسی را جز زنگنه برای تصدی وزارت نفت ندارد، برای سومین بار وزیر نفت شد. اجماع نفتی ها روی زنگنه، حتی طیف جنوب که در دولت اصلاحات با او همراه نبودند، فرصت خوبی برای زنگنه فراهم ساخت تا اهدافش را به پیش ببرد.
تلاش برای لغو تحریمها، از شهریور همان سال ۹۲ و در سفر روحانی به سازمان ملل آغاز شد. انتظار این بود که تحریمها ظرف مدت یک سال بشکند. اما طومار در هم پیچیده ای که از دولت قبل به ارث رسیده بود، مذاکرات را طولانی تر کرد. شاید نخستین اشکالی که از بیرون به زنگنه می گرفتند همین از دست دادن فرصتها در دوران مذاکرات هسته ای بود. اما در همان زمان، علیرغم آنکه امکان جذب سرمایه گذار خارجی وجود نداشت، پروژه ها اولویت بندی شد و پروژه های رویایی و نیمه کاره ای همچون فازهای ۳۵ ماهه پارس جنوبی که طنز تلخ روزگار احمدی نژادی ها بود، کنار گذاشته شد تا امکانات محدود مالی و تجهیزاتی روی پروژه هایی متمرکز شود که پیشرفت بیشتری داشتند. اینگونه بود که ۵ فاز پارس جنوبی به طور کامل – و نه نیمه کاره – تا پایان این دولت افتتاح شد. سایر پروژه ها هم با تزریق منابع مالی که البته با دشواری هایی هم همراه بود به مرور تکمیل شد. هرچند نقایص برخی پروژه ها به دلیل عدم امکان بهره گیری از تجهیزات پیشرفته برندهای معتبر اروپایی، موجب رکود در برخی بخشهای پروژه ها می شد. اما روند تکمیل و پیشرفت پروژه ها بویژه در پارس جنوبی، میادین نفتی غرب کارون و همچنین آغاز برداشت از لایه نفتی پارس جنوبی بسیار مثبت بود. آرزوی برداشت برابر روزانه گاز با قطر از میدان مشترک، آرزویی بود که باید ده سال پیش برآورده می شد ولی به مهر دولت مهرورز، سالها به تاخیر افتاد!
اما نقطه اوج عملکرد زنگنه را در افزایش تولید نفت باید دید. او بارها و بارها اعلام کرد که با لغو تحریمها، ایران بلافاصله به بازار جهانی نفت بازمی گردد و حتی سقوط قیمت نفت به دلیل مازاد عرضه هم مانع از عقب نشینی زنگنه از موضع خود نشد. منتقدانش می گفتند اعلام چندباره بازگشت ایران به بازار نفت، باعث سقوط قیمت می شود اما زنگنه معتقد بود با این اقدام بازار را در مقابل شوک ورود ناگهانی نفت ایران پس از تحریم، واکسینه می کند که گذشت زمان، ادعای زنگنه را اثبات کرد. تولید نفت ایران افزایش یافت و از آن مهمتر، به خوبی جذب بازار شد بدون آنکه قیمت نفت کاهش یابد. این بزرگترین دستاورد زنگنه بود، هرچند هنوز به آن نقطه ای که در سال ۸۴ وزارت نفت را ترک کرده بود نرسیده ایم و با تولید ۴ میلیون و ۲۵۰ هزار بشکه در روز که رکورد تولید نفت ایران پس از پیروزی انقلاب است اندکی فاصله داریم.
البته از آن سو قراردادهای نفتی که ابتدا IPC نام داشت و بعد، بیع متقابل تکامل یافته نام گرفت به سرانجام نرسید و به امضای چندین تفاهمنامه محدود ماند که هنوز به قرارداد تبدیل نشده اند. تاخیر در لغو تحریمها و بازگشت شرکتهای خارجی به میز مذاکره، فشارهای داخلی منتقدان قراردادها که اصلاح و نهایی شدن آن را طولانی کرد، نتیجه غیرمنتظره انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و اظهارات تند ترامپ علیه برجام و در پیش بودن انتخابات ریاست جمهوری ایران، سرمایه گذاران را برای بازگشت به صنعت نفت ایران با صبر و انتظار همراه ساخت. عدم امضای قراردادهای نفتی را می توان به عنوان مهمترین انتقاد منتقدان زنگنه ارزیابی کرد. اما پیشبینی می شود در صورت تداوم دولت فعلی و رفع تردید سرمایه گذاران از رویکرد دولت آتی حاکم بر ایران، شاهد روند شتابان بازگشت سرمایه گذاران خارجی به صنعت نفت ایران خواهیم بود.
اما از منظری درونی، برخی معتقدند تمرکز زنگنه بر حوزه بین الملل موجب شد آنگونه که شایسته است مشکلات و نیازهای کارکنان صنعت نفت مورد توجه قرار نگیرد. مشکلات کارکنان رسمی و قراردادی، مشکلات دانشجویان و فارغ التحصیلان دانشگاه صنعت نفت و ... همگی از جمله مسایلی بود که از نیمه فعالیت زنگنه، با صدای بلندتری به گوش رسید. شاید از این منظر که
انصاف نیست اگر عملکرد مثبت زنگنه را در افزایش تولید در بخشهای مختلف بویژه بازگشت قدرتمندانه ایران به بازار جهانی نفت و افزایش تاثیرگذاری آن در اوپک نادیده بگیریم. معدل کارنامه زنگنه در دولت یازدهم، شاید بیست نباشد، اما معدل قابل قبولی است که نویدبخش روزهای بهتری می تواند باشد
زنگنه یک نفتی باسابقه بود نفتی ها از او انتظاری بیشتر داشتند. او یکبار در برنامه ای تلویزیونی به کاستی های کارکنان صنعت نفت اعتراف کرد و گفت که آنگونه که شایسته بوده نتوانسته حق زحمات آنها را ادا کند. البته اختلاف نظرهایی هم وجود داشت. او درباره روند جذب نیرو در نفت به دلیل تورم نیرو که حاصل استخدام های بی رویه در دولت قبل بود انتقاداتی مطرح می کرد. اما با این وجود در یک سال اخیر، تلاشهای متعددی همچون تغییر در بخش منابع انسانی و تزریق منابع مالی بیشتر برای رسیدگی به کارکنان صورت گرفت تا رضایت کارکنان نفت تا حدی جلب شود. هرچند حجم انتظارات بالا بود و منابع مالی که بارها زنگنه بابت کمبود آن به دلیل پرداخت منابع مالی پرداخت یارانه نقدی به مردم توسط نفت یا بردن پول نفت توسط بابک زنجانی گلایه کرده بود، به حدی نبود که انتظارات را برآورده کند. با این وجود، هر چند اندکی دیر، ولی به هر حال در یک سال اخیر گامهای بلندی برای کارکنان صنعت نفت که موفقیتهای صنعت نفت بدون تلاش آنها حاصل نمی شد برداشته شده که نویددهنده جبران برخی کاستی های گذشته و بهبود شرایط در اینده نزدیک است.
طبیعتا ارزیابی عملکرد زنگنه در چهار سال اخیر، در این مختصر امکانپذیر نیست. طبیعتا عملکرد زنگنه هم مانند هر وزیری در چهار سال اخیر بی اشکال نیست. شاید بالا بودن حجم توقعات از زنگنه که پس از هشت سال بی ثباتی در نفت، به عنوان مدیری باسابقه بر صندلی وزارت تکیه زده بود، و برآورده نشدن برخی از آنها، در بروز برخی انتقادات بی تاثیر نبود. اما انصاف نیست اگر عملکرد مثبت زنگنه را در افزایش تولید در بخشهای مختلف بویژه بازگشت قدرتمندانه ایران به بازار جهانی نفت و افزایش تاثیرگذاری آن در اوپک نادیده بگیریم. معدل کارنامه زنگنه در دولت یازدهم، شاید بیست نباشد، اما معدل قابل قبولی است که نویدبخش روزهای بهتری می تواند باشد. صنعت نفت نیازمند ثبات است و این ثبات، نه به معنای عدم تغییر مدیران، بلکه به معنای ثبات تصمیمات و سیاستهاست که به اعتقاد من، در صورت تداوم ریاست جمهوری دکتر حسن روحانی، چه زنگنه باشد و چه نباشد، این ثبات آرامش بخش و امیدوارکننده که به صنعت نفت بازگشته، با تقویت نقاط قوت و رفع کاستی ها، حفظ خواهد شد. اعتقاد دارم و بر این اعتقادم استوارم که رای به روحانی در انتخابات ۹۶ می تواند نویدبخش آینده ای روشنتر، باثبات تر و امیدبخش تر برای صنعت نفت باشد.
چراکه روحانی هم همانند زنگنه نفت را به خوبی می شناسد و این را نه تنها در عملکردش، بلکه در مناظره ها و برنامه های انتخاباتی خود هم اثبات کرد چراکه تنها کاندیدایی بود که بدون شعار و کلی گویی و ارائه اطلاعات غلط، شرایط صنعت نفت را ترسیم کرد.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۴۶.۷۱

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۴۴.۲۳

نفت خام اوپک

۴۶.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۲.۸۶

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۱۲

فولاد- دلار/تن

۳۱۲.۵

سنگ آهن- دلار/تن

۶۳.۲۱

مس- دلار/پوند

۲.۷