کد مطلب: 7566
 
شعری مقدم از مدیران پتروشیمی:
تهدیدها را به فرصت تبدیل کنیم
 
تاریخ انتشار : جمعه ۳ آذر ۱۳۹۱ ساعت ۱۲:۰۰
با تشکر از شما برای وقتی که در اختیار ما قرار دادید، لطفاً در مورد تحریم و چالش های تولید در این وضعیت توضیحاتی در اختیار خوانندگان قرار دهید.
در دل هر تهدیدی یک فرصت هم نهفته است، یعنی می شود تهدید را به فرصت هم تبدیل کرد. این امر در مورد تحریم هم صدق می کند.
اجازه می خواهم که یک مثال عملي بزنم؛
بخاطر دارم كه قبل از شروع تحريم ها زماني كه مسئول تعمیرات برق و ابزار دقیق آن مجتمع بودم، می توانستیم قطعات و تجهيزات و دستگاه هاي مورد نياز را به سادگی و با قیمت های مناسب از خارج از کشور خريداري کنیم. در آن شرایط هیچ کس به خود اجازه نمي داد كه این قطعات را غيراز سازندهْ اصلي كه خارجي بود تامين نمايد . پس از شروع تحريم ها ، اولین موردی که ما را ناگزیر به استفاده از امکانات داخل نمود ، بروز نقص فني در یک شيرکنترل در واحد آمونیاک قديم مجتمع پتروشیمی شیراز بود که وظیفه اش تقلیل فشار گاز سنتزخروجي از راكتور از ۶۰۰ اتمسفر به ۱۵۰ اتمسفر بود. دراثر این نقص فني كه ناشي از يك ترك موئين در بدنهْ شير بود،روزانه ۵ تن از توليد آمونياك كاسته می شد. براي رفع نقص از اين شير ناگزیر به بستن واحد آمونياك و ارسال شير به كارگاه تعميرات شدند. ولي متاسفانه با امكانات و دانش آن روز هر چه تلاش كردند موفق به رفع نقص نشدند. از آنجا كه امکان وارد کردن این قطعه از خارج نیز به علت تحریم ها وجود نداشت لذا حل این مشکل به ادارهْ خدمات فنی که در آن زمان بنده مديريت آن را بر عهده داشتم ارجاع شد. در اين ميان، يكي از مهندسين ادارهْ مهندسي مكانيك پیشنهاد ساخت این شير را در كارگاه تعميرات داد که با مخالفت سایرین روبرو شد. مخالفين این استدلال را داشتند که این شيرباید فشار بسیار زیادی را تحمل نماید و اگر در طراحي و ساخت آن مرتكب خطا شويم ممكن است در حين كار بتركد وموجب انفجار و تخریب شود.
موافقين مي گفتند كه ما می توانیم با منظور نمودن ضرايب اطمينان بالا تر در مرحلهْ طراحي ،و تحمل هزينه هاي اضافي ناشيه، اين نگراني را بر طرف نمائيم زيرا در اين شرایط ، آنچه اهمیت دارد ،فراهم نمودن اين شيربا قبول ريسك و به هر قیمت است.
سرانجام همگي پذيرفتند که با پذيرش ريسك ، با پیشنهاد ساخت آن در كارگاه تعميرات موافقت نمايند. و بدين ترتيب بود که ما توانستیم در سایۀ تحریم ، موجبات شکوفائی توانائی هایمان را فراهم آوریم و با تکیه بر آنها بر تحریم ،فائق آئیم و از توقف تولید جلوگیری نمائیم. این يك مورد واقعي و عملی است از فرايند تبدیل تهدید به فرصت.
در سال های ۷۸ و ۷۹ كه مسئوليت رياست انجمن مهندسان کنترل و ابزار دقیق ایران را بر عهده داشتم ، تلاش شد كه از پتانسیل های موجود در داخل کشور برای ساخت سيستم هاي کنترل و ابزار دقیق که تحت تحریم بودند استفاده شود.در آن زمان ،یکی از کارشناسان که از نیّت من آگاه بود، يك كپي ازمقاله ای را که در يكي از نشريات خارجي درج شده بود برايم فرستاد ،در اين مقاله چگونگي اقدام دولت برزيل براي حركت بسمت ساخت داخل اين دستگاها را توضيح ميداد كه بسیار آموزنده و راه گشا بود. بموجب اين مقاله دولت برزیل برای شرکت های خارجي فروشندهْ سيستم هاي کنترل و ابزار دقیق که قصد فروش محصولاتشان به طرحهاي برزيلي را داشتند يك شرط گذاشت و آن این بود که محصولات مورد نياز طرح هاي برزيل بايستي در داخل برزيل و با مشاركت شرکت ها ي برزيلي ساخته شود و در اين راستا با انتخاب و معرفي چند شرکت برزیلي معتبر که توانایی های لازم را داشتند امکان همكاري مشترك آنان را فراهم کرد. همچنین دولت برزیل برای پنج سال این شرکت ها را از مالیات معاف نمود و بازار برزيل را در انحصار آنان قرار داد . بعد از پنج سال ، معافیت مالیاتی و انحصار برداشته شد تا اين شرکت ها در شرايط رقابتي برابر، با ديگر سازندگان جهانی قرار گيرند. شرکت SMAR برزیلي نتيجهْ چنين اقدامات داهيانه اي از طرف دولت برزیل در دههْ هزار و نهصد و هفتاد است؛ شركتي صاحب نام كه امروزه در ميان ديگر سازندگان معتبر جهاني مطرح است . این مثال نشان می دهد كه راه كارهای مناسبی برای ساخت داخل و در نتيجه تبديل تهديد ها به فرصت ها وجود دارد اما سوال اصلی این است: آیا ما بهترین تصمیمات را در این ميان گرفته ایم؟
به نظر من نه.!!!
این درست است که ما در این مدت پیشرفت های قابل توجهي داشته ایم، اما با اتخاذ تصميم هاي بهتر مي توانستيم در شرايطي بمراتب مطلوب تر از این باشيم.
بخاطر دارم كه در سال های ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۳ که در سمت مدیراجرائي و عضو هيات مديرهْ شركت ملي صنايع پتروشيمي فعاليت ميكردم، هر چند يكبار جلساتی براي پيگيري امور در حضور وزیر نفت برگزار مي شد. در اين جلسات اگر مسئوليني بودند كه موانع قانونی را يكي از عوامل كندي پيشرفت كارها اعلام مينمودند به آنان تذكر داده ميشد كه موانع قانونی را بهانه نكنيد و سعی نمائید که كار ها را به پيش ببريد زيرا اصل، انجام سريع و صحیح كارها است. اما سال ها بعد كه دستگاه هاي نظارتي فعالانه در صحنه ظاهر شدند ، همان مديران خدمتگزار را به اتهام زیر پا گذاشتن قانون ،توبيخ نمودند. و درجواب آنها که ميگفتند ما بنا به مصالح و منافع شرکت و کشور عمل نمودیم ، پاسخ داده مي شد که شما به عنوان مدیر وظیفه داشتید که قانون را مو به مو اجراء کنید حتي بقيمت از دست رفتن مصالح و منافع شرکت و کشور، تا اگر مشکلی هست ،قانون گذار متوجه آن شده و آن را اصلاح نمايد.
تبديل تهديد ها به فرصت ها اقدامي توام با ريسك است و اين نوع برخوردها ، ريسك پذيري را از مديران ميگيرد. مدیري به علت داشتن عرق ملی تصمیم به خرید از سازندگان داخلی ميگيرد که با ریسک همراه است و ممکن است بعضاً با شکست هم روبرو شود. كه دراين صورت مدیر بينوا با اعتراض دستگاه هاي های نظارتی مواجه می شود. علي الخصوص آنكه اكثر قضات و يا مستشاران اين دستگاه ها ، تخصص و يا تجربه اي هم در امور فني و اجرائي ندارند و قادر به درك دفاعيات ارائه شده از طرف مديران نميباشند و لذا آرائي را صادر مي فرمايند كه بعضاً در مقطع تجدید نظر، پس از صرف هزينه و انرژي زياد لغو مي گردند. این برخوردها تصمیم گیری را براي مديران بسیار سخت وحتي ناممکن می نمايند و روحيهْ ريسك پذيري و امکان حركت به سوي استفاده از امکانات ملی را از مدیران می گیرد و مديران را بجاي تشويق به اعمال مديريت به سوي ابراز مريديت سوق ميدهد، آفتي كه امروزه اكثر مديران دستگاه هاي دولتي به آن مبتلا شده اند 

حال چه باید کرد؟
ما برای این که این موانع را از بین ببریم نیاز به یک تصمیم حکومتی و در سطح كلان داریم. این کار در حیطه قدرت سطوح پائین تر نیست. باید این کار توسط دولت ، نظام مند شود. همان طور که شرکت های برزیلی به تنهایی از انجام رقابت در سطح بین المللی عاجز بودند و با کمک دولت برزیل وارد این عرصه شده و پا گرفتند.
ساخت داخل سيستم هاي کنترل و ابزار دقیق اقدامي بود كه آمادگي انجام آن در دولتهاي سازندگي و اصلاحات ، بخوبي وجود داشت ولي متاسفانه آنطور که شایسته بود مورد توجه قرار نگرفت 

علت آن چه بود؟
براي رسيدن به درك بهتراز موضوع، شما را ارجاع میدهم به سند چشم اندازبيست ساله که سال ها پیش برای کشور تدوین شد ولی بعدها به فراموشی سپرده شد. بندرت ميتوان دستگاه هائي را يافت كه در مسیر این چشم انداز حرکت کرده باشند. آیا رئیس جمهور محترم خود را در مقابل ملت متعهد به چشم انداز اعلام كرده است؟ آیا مجلس محترم بر اساس چشم انداز عمل نموده؟ آیا در آخرين تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری و مجلس، کاندیدا ها از این سند چشم انداز صحبتي به ميان آوردند؟
من به دقت این موضوع را رصد کردم و در هیچ حایی سخنی از این مطلب نشنیدم. این اتفاق به این علت می افتد که نامزد هائی که می خواهند انتخاب شوند بر اساس آرمان ها و ایده آل های خود شعار می دهند و عمل می کنند ،ريس جمهور پيگير انجام وعده هائي است كه در دوران انتخابات به مردم داده است و نمايندگان مجلس هم بدنبال انجام قول و قرار هاي خود با موكلين اشان مي باشند و این فرايند امکان تطابق چندانی با سند چشم انداز ندارد و این چنین است که به چشم انداز و اهداف آن بي توجهي مي شود و برنامه ها آنطور كه شايسته است انجام نمي گيرند. 

راه حل این مشکل چیست؟
براي رفع نقيصهْ فوق بايستي به يكي از اركان دموكراسي كه بعد از انقلاب در كشور ما مغفول مانده است توجه ويژه اي نمود و آن كمك به تشكيل و تقويت احزاب است .زیرا در این صورت ، این احزاب خواهند بود كه كانديدا براي پست رياست جمهوري و يا براي نمايندگي مجلس معرفي مي نمايند. بديهي است وقتي سند چشم انداز مورد قبول احزاب در صحنه قرار گرفت آنوقت رئيس جمهور و نمايندگان منتخب از هر حزب و دسته كه باشند ناگزير خواهند بود به آرمان ها و اهداف حزب خود كه سند چشم انداز نيز يكي از آنها خواهد بود وفا دار بمانند.
سابقاً سازمان مدیریت و برنامه ریزی تا حدي این كمبود را جبران می نمود که آن هم ، از فرایند تصمیم گیری هاي كلان کنار گذاشته شد.
اينها اقداماتي هستند كه بايد از بالا انجام شوند ولي اقدامات ديگري هم هستند كه كه اگر از پائين صورت پذيرد ميتواند مفيد واقغ شود.
در منابع دینی ما آمده است که مردم و حاکمان حقوق متقابلی دارند؛ حق مردم بر گردن حاکمان آن است که در نظام زندگی و معیشتشان کمک حال آنان باشد و امکان یک زندگی خوب و آبرومندانه را برای آنان فراهم کنند، و حق حاکمان بر گردن مردم هم آن است که اولاً آنان را اطاعت کنند و ثانیاً حاكمان را از نتیجۀ تصمیمات و اقداماتشان مطلع نمايند. چرا که اگراز این کار اجتناب نمایند، مسئولین متوجه اشتباهات خود نخواهند شد.
متاسفانه ما ایرانیها در این قسمت ضعف داریم و به جای آنکه بازخورد تصميمات مدیران جامعه را به اطلاعشان برسانيم ، بر عكس، زبان به تملق گوئي می گشائیم. و آنها را از درك صحيح حقايق محروم می کنیم. مثلاً اثر تحریم بر اقتصاد را مخفی می کنیم.
جدا از سخنراني هاي تبلیغاتی که براي حفظ روحيهْ عامهْ مردم ، ضرورت دارد ، مخفی کردن حقايق از مسئولين ضررهای بسیارسنگين تری را در بر دارد. بارها شاهد بوده ام كه در جلسات تصمیم گیری هاي كلان ، مديران ،خود را سانسور کرده و می گویند که ما هیچ مشکلی نداریم. این باعث گمراهي مسئولین عالي كشور و عدم اقدام مناسب از سوي آنان ميگردد.
در حال حاضر، تحریم هر روز شدیدتر می شود و این کار صدور محصولات و جابجایی پول را با دشواری روبرو كرده است . اما متاسفانه این حقایق به مسئولین رده بالاي كشور منتقل نمی شود تا بتوانند تصمیمات مناسب تري را بگیرند. اگر در زمان حضرت امام (ره) هم اداره كنندگان جنگ به ایشان حقايق را نمی گفتند، حضرت امام (ره) احتمالاً ترجیح می دادند جنگ تا سقوط صدام ادامه يابد اما این حقيقت گویی مقامات پائين دست ، باعث اتخاذ يك تصميم شجاعانه از طرف امام و در نتيجه نجات كشور از يك فاجعه شد. به نظر من اینک زمان آن فرارسيده است که تصمیم شجاعانهْ بزرگی گرفته شود.
پيروزي در جنگ همیشه با تهاجم حاصل نميشود. گاهی یک عقب نشینی تاكتيكي باعث پیروزی می شود. ميگويند در جنگ واترلو، "ولینگتن" سردار انگليسي فقط با یک عقب نشینی بجا و تاکتیکی، باعث بهم ريختگي نظم سپاه ناپلئون و نهايتاً شکست او شد.
مجدداً عرض ميكنم كه مدیران بالای جامعه هم مثل دیگرمدیران نیاز به اطلاعات درست دارند تا بتوانند تصميمات درست بگيرند . این اطلاعات می تواند از مسیر های متفاوت از جمله مردم، تولید کنندگان، صنایع و ... به آنان داده شود. انتقال این اطلاعات باعث تصمیم گیری صحیح از طرف مسئولین می گردد و بدین طریق است که میتوان در راه مبارزه با استکبار ، به مسئولین کمک نمود. 

لطفاً از نظرات خود در باره تولید و روش با صرفه کردن صحبت بفرمایید؟
مسئله اصلی در تولید، ایجاد امکان موفقيت در رقابت با محصولات خارجی است که با موانع متعددي روبروست از جمله :
    اول-  ثابت ماندن نرخ ارز است كه طی سال ها عليرغم نرخ بالا ي تورم داخلی همچنان ثابت باقي مانده و این امکان رقابت را از تولید کننده داخلی در برابر رقباي خارجي ار آنان گرفته است. پائين نگهداشتن نرخ ارز بزرگترین مسئله را براي تولید كنندگان ایجاد کرده است و لذا باید به هر ترتيبی كه ميشود این مانع را ازپيش پاي آنان برداشت و دردهای صعود نرخ ارز را نيز با تدبیر، در كوتاه مدت تسكين نمود تا تولید برای تولید کنندگان با صرفه شود. مي بينيم كه با بالا رفتن ترخ ارز در اين اواخر تعدادي از تولید کنندگان جان تازه اي گرفته اند ، و حتی در شرایط دشوار انتقال ارز ، قادرند در برابر رقباي خارجي خود قد علم كنند .
    دوم-  تقاضا ها و انتظارات نابجا از تولید کنندگان است. در اين ارتباط اجازه بفرمائيد داستاني را تعريف كنم از زمانی که مدیرعامل شرکت پتروشيمي باختر بودم که قرار بود تعدادی واحد پتروشیمی را در مسير خط لولهْ اتيلن غرب با سرمايهْ بخش خصوصي احداث نمائيم. در اين زمان هر وقت براي بازدید از طرح ها به يكي از شهرستانها ي مربوطه ميرفتم ، مدیران محلی بعضاً بجاي اينكه دست كمك رسانی را بطرف بنده و همكارانم دراز كنند تقاضاي اخذ كمك از ما را داشتند كه براي ما با محدوديت هاي بخش خصوصي جز شرمندگي نتيجهْ ديگري در بر نمي داشت ضمن آنكه منبعد با كارشكني هائي هم مواجه ميشديم .
مشابه اين داستان را زمانی که مدیر عامل شرکت پلیمر آریاساسول بودم،از يك توليد كنندهْ ايراني كه يك كاخانهْ توليد كيسه هاي پلي اتيلن در امارات احداث كرده بود شنيدم ، وقتي از او پرسيدم كه چرا در ايران كارخانه ات را نساختي او گفت دليلش اين است كه وقتي بمن در امارات مجوز داده مي شود از فرداي آن روز مسئولين بمن مراجعه ميكنند تا اگر با مشكلي مواجه شده ام برايم بر طرف نمايند ولي در ايران بر عكس است زيرا از فرداي صدور مجوز، مسئولين بمن مراجعه ميكنند تا ببينند من چه مشكلي از آنان را ميتوانم حل كنم ، بعضي از آنها، افرادي را براي استخدام معرفي ميكنند و بعضي هم درخواست كمكهاي مالي دارند .
    سوم - اجرای درست طرح هدفمند سازی یارانه ها و صرف دقیق و هدفمند يارانه ها است كه به موجب آن، بخش تولید ، باید يكي از بخشهای مشمول دريافت يارانه باشد .بطوريكه ظرف مدت مثلاً ۵ سال بتدریج از مقدار آن کاسته شده تا به صفر برسد و بتوانند در این فاصله خود را با شرايط جديد تطبيق دهند. 

مصاحبه با نشريه پيام مديران فني و اجرائي بهار و تابستان ۹۱

Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۵۶.۱۲

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۰.۵۴

نفت خام اوپک

۵۴.۶۱

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۲.۸۶

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۱

فولاد- دلار/تن

۳۱۲.۵

سنگ آهن- دلار/تن

۶۳.۲۱

مس- دلار/پوند

۲.۷