داخلی اقتصاد خبر
 
کد مطلب: 70955
 
به دموکراسی نگاهی دوباره باید کرد
 
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۶:۱۶
(به «دموکراسی» نگاهی دوباره باید کرد)عنوان سرمقاله امروز روزنامه ابتکار به قلم(رضا دهکی)است که در آن می خوانید:
رقابت‌های انتخاباتی عادلانه، آزادی بیان، آزادی اندیشه سیاسی و مطبوعات آزاد؛ دموکراسی بیش از هر چیز بر پایه این چهار رکن اساسی بنا نهاده شده است. دموکراسی و سایر تعابیر هم معنی و یا نزدیک به آن از جمله جمهوریت و مردم‌سالاری از گذشته‌های دور محل تفاسیر و نگاه‌های گوناگون قرار گرفته‌اند.این مفهوم همان قدر که طرفدارانی دارد، منتقدانی نیز به خود می‌بیند که اتفاقا انتقادهایشان محل تامل است. هر چند نظام‌های سیاسی مختلف با پایه دموکراتیک، سعی کرده‌اند با ارائه تفسیر خاص خود، در عمل پاسخی برای انتقادها از دموکراسی ارائه دهند، اما باید گفت که شاید در عصر حاضر نتوان دموکراسی را به عنوان یک مفهوم مطلق در نظر گرفت. در واقع دموکراسی طیفی است که تعابیر مختلف از خود را در درجه‌های گوناگون شامل می‌شود.
دموکراسی در ایران نه تنها نوپا به حساب می‌آید، بلکه فراز و نشیب‌های فراوانی را تجربه کرده است. از مشروطه تا به توپ بستن مجلس، از شور حضور امثال بهار و مصدق در پارلمان و نشانه‌هایی از آزادی مطبوعات تا کودتای 28 مرداد، از مجالس منفعل بعد از کودتا تا تک حزبی فرمایشی رستاخیز از یک سو و تعیین عنوان «جمهوری اسلامی» برای حکومت برآمده از انقلاب 57 و تبیین مفاهیمی مثل مردم‌سالاری دینی از سوی دیگر، برخی از گذرگاه‌هایی بوده‌اند که دموکراسی در ایران پیموده است.
این روزها، در فضایی به سر می‌بریم که به نظر می‌رسد برای فضای سیاسی ایران، بازخوانی هر چهار رکن مطرح شده برای دموکراسی ضروری به نظر می‌رسد.
در شرایطی که در ماه‌های میان دو انتخابات به سر می‌بریم، با تجربه برگزاری ده‌ها انتخابات در دوران پس از انقلاب اسلامی، هنوز بعضی روش‌ها و فرآیندهای انتخاباتی نیاز به بازنگری دارند. رفتار انتخاباتی افراد و گروه‌های سیاسی نیز همچنان به گونه‌ای به نظر می‌رسد که گویا در فاصله هر انتخابات، برای کارهای زیربنایی و اساسی ساختارسازی فضای سیاسی، رخوتی شکل می‌گیرد و به ناچار در ایام نزدیک به هر انتخابات، راهکارهای ضربتی و حتی گاه خلق‌الساعه برای گذراندن انتخابات به کار می‌روند و در نهایت پس از هر انتخابات، چه برندگان سرمست از پیروزی و چه مغمومان وادی شکست، در افت شور انتخاباتی گرفتار می‌آیند و تا انتخاباتی دیگر روز از نو، روزی از نو. هرچند پرهیز از انتخاباتی شدن زودهنگام فضا برای جلوگیری از درگیر شدن زمان دولت، مجلس و یا شورای بر مصدر امور و یا پرهیز از جو پینگ‌پونگ تخریب و اتهام و پاسخ توصیه می‌شود، اما بلاتکلیفی فضای سیاسی برای شناسایی کاندیداها تا زمانی بسیار نزدیک به انتخابات و گرفتن فرصت بررسی، به چالش کشیدن و شناخت کاندیداها از مردم، از عوارض روند فعلی انتخابات است که نه تنها باعث می‌شود عادلانه بودن فضای رقابتی در شور و حال انتخاباتی گم شود، که باعث ظهور پدیده‌های ناگهانی انتخاباتی نیز می‌شود که عوارض آن ممکن است سال‌ها کشور و مردم را درگیر خود کند.
در بحث اندیشه سیاسی نیز فضای دموکراسی ایران، فضایی مبهم است. دو گفتمان اصولگرا و اصلاح‌طلب دو شاخه اصلی این فضای سیاسی را تشکیل می‌دهند، اما معیارهای این دو گفتمان در کلیت می‌مانند و طیف وسیعی از گروه‌ها و افراد سیاسی را در بر می‌گیرند که از تندرو آغاز و در فصل مشترکی به نام اعتدال، به یکدیگر نزدیک می‌شوند. گذشته از این که در این میان، اندیشه‌های سیاسی خارج از این دو روش و منش سیاسی، عملا جایی در فضای دموکراسی ایرانی ندارند، تفاوت نگاه احزاب و گروه‌های زیر مجموعه هر یک از این دو جناح نیز اغلب نامشخص است. در واقع جز در فاصله‌های بزرگ روند طیف هر جناح، نمی‌توان بررسی کرد که مثلا این حزب اصولگرا با حزب دیگر، ارائه دهنده چه قرائت متفاوتی از اصولگرایی است. این در حالی است که این روزها هر چهره سیاسی، بر لزوم تحزب تاکید می‌کند، اما حرکتی در مسیر تقویت تحزب و حزب‌گرایی دیده نمی‌شود. در واقع در نهایت احزاب هر جناح سیاسی، در نهایت سازوکار حاکم بر کل جناح سیاسی را دنبال می‌کنند. هر چند در این میان مثلا در طیف اصولگرا شاهد تشتت نگاه به دو یا سه نگاه غالب هستیم و مشی اعتدالی نیز به دنبال راهی از میانه دو جناح است، اما در عمل، خط فاصلی میان این اندیشه‌های سیاسی به چشم نمی‌خورد. چنین فضایی باعث می‌شود چنان که در انتخابات مجلس دهم دیده شد، کاندیدایی تحت نام لیست امید و با حمایت اصلاح‌طلبان به بهارستان برسد و در آن جا مستقل، اعتدالی و یا حتی اصولگرا شود. از سوی دیگر، در مواردی مثل ماجرای محمود احمدی‌نژاد برآمده از اصولگرایی که با حمایت این جریان به پاستور راه یافت، پس از مدتی، با اختلاف نظرها و البته برای پرهیز از متصل بودن به عملکردی بسیار انتقادبرانگیز، به نگاه برائت‌جویی می‌شود و مسئولیت حمایت‌های منجر به رییس‌جمهوری 8 ساله را هیچ کس بر عهده نمی‌گیرد.
در نهایت دو مفهوم آزادی بیان و مطبوعات آزاد نیز نیازمند توجهی دوباره هستند. در شرایطی که شبکه‌های اجتماعی جدید، فضای مناسب‌تری برای آزادی بیان به وجود آورده‌اند – و البته این فضای جدید نیز نیازمند مطالعه، بررسی و بازبینی است –، در حوزه آزادی مطبوعات – که اتفاقا چند روز دیگر، 17 مرداد، به نام اهالی آن نامگذاری شده است – هنوز مسائل بسیاری برای بازبینی و بازنگری وجود دارد. در روزهایی که مطبوعات آزادند، اما برخی آزادترند، در روزهایی که اصحاب رسانه با پیامک تهدید می‌شوند و مرجع و عامل آن علی‌رغم مشخص بودن شماره تلفن و قاعدتا اطلاعات صاحب خط، نامشخص است، در روزهایی که رسانه‌ها تنها وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف دیگرند، هنوز هزار راه نرفته در مسیر تحقق مطبوعات آزاد وجود دارد که بازنگری در این رکن چهارم دموکراسی را الزامی می‌کند.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۷

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۶۰.۱۲

نفت خام اوپک

۶۱.۵۲

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵