کد مطلب: 73656
 
قراردادهای نفتی و دو نکته ای که نباید فرموش کرد
حمیدرضا شکوهی
 
قراردادهای نفتی که به آن IPC می گویند؛ هرچند وزیر نفت گفته که اعتقادی به این اسامی ندارد، ماههاست به یک چالش جدی بین حامیان دولت و منتقدان دولت تبدیل شده است.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۳۰ شهريور ۱۳۹۵ ساعت ۱۶:۳۲
قراردادهای نفتی که به آن IPC می گویند؛ هرچند وزیر نفت گفته که اعتقادی به این اسامی ندارد، ماههاست به یک چالش جدی بین حامیان دولت و منتقدان دولت تبدیل شده است. گویی عادتمان شده که مسایل تخصصی و کارشناسی را به ابزاری برای زورآزمایی سیاسی تبدیل کنیم و آنقدر در این زورآزمایی سیاسی جدی باشیم که فراموش کنیم در زمان دولت قبل، قراردادی مشابه، بدون سر و صدا، در دوران وزارت رستم قاسمی بر نفت، با چینی ها منعقد شده است. البته حساب منتقدان شناخته شده ای که از منظری تخصصی به موضوع قراردادهای جدید نفتی نقد وارد کرده اند، با سیاسیونی که صرفا برای زورآزمایی سیاسی وارد عرصه انتقاد از الگوی جدید قراردادهای نفتی شده اند جداست. طبیعتا این الگو، بی نقص نیست و در هر مرحله ای هم می توان انتقادی بر آن وارد ساخت تا با اصلاحات بیشتر، به الگویی کاملتر تبدیل شود که منافع ملی ما را در حوزه انرژی تامین کند. اما دو نکته در برخی از این انتقادها به فراموشی سپرده می شود، که اگر آن را به ذهن بسپاریم، عادلانه تر و منطقی تر و از منظری وسیع تر به این الگوی جدید می نگریم.
نخستین نکته این است که با وجود تنوع الگوهای قراردادی در حوره انرژی در جهان، محدودیتهای قانونی در کشور موجب می شود نتوان از قراردادهای مرسوم در جهان که برای شرکتهای نفتی بین المللی و سرمایه گذاران خارجی جذابیت بیشتری دارد استفاده کرد. به همین دلیل لازم است با احترام به قوانین جاری کشور، قراردادهایی تدوین کرد که منافع ملی کشور را تامین کند اما از آن سو، برای شرکتها و سرمایه گذاران خارجی هم حاوی جذابیت و ترغیب کننده باشد. درحالیکه برخی محدودیتهایی که قوانین داخلی کشورمان در تدوین الگوی این قراردادهای جدید ایجاد می کند – که البته تبعیت از آن بر ما واجب است – موجب کاهش جذابیت قراردادها می شود و سرمایه گذاران را به سایر میادین نفتی و گازی و فرصتهای سرمایه گذاری دیگری که بویژه در کشورهای منطقه با ریسک پایین وجود دارد سوق می دهد. از سوی دیگر حدود یک دهه تحریم در کشورمان، سرمایه گذاران خارجی را برای بازگشت به ایران دچار تردیدهایی کرده که صرفا با جذابتر کردن قراردادها می توان آنها را به بازگشت به ایران ترغیب کرد. اگر این منظر کلی را به ذهن بسپاریم که وزارت نفت و تدوین کنندگان الگوی جدید قراردادها، علاوه بر حفظ منافع ملی کشور، باید زمینه جذابتر کردن قراردادها به منظور ترغیب شرکتها و سرمایه گذاران خارجی برای آمدن به ایران را فراهم می ساختند، با چشم انداز وسیع تری به این الگوی جدید قراردادی نگاه می کردیم.
اما نکته دوم، عقب ماندگی گسترده کشورمان در حوزه های فناوری و سرمایه گذاری در میادین نفت و گاز بویژه در حوزه های مشترک است که موجب شده نه تنها در برداشت از میادین مشترک دچار عقب ماندگی های بیشتری شویم، بلکه در ارتقا ضریب بازیافت از میادین کنونی هم دچار عقبگرد باشیم. هرچند در دوران تحریم هم فعالیتها در حوزه های نفتی و گازی کشورمان دچار سکون نشد، اما تحریم، به دلیل موانعی که در تامین تجهیزات و سرمایه مورد نیاز برای کشور ایجاد کرد، سرعت پیشبرد پروژه ها را به شدت کاهش داد و موجب شد پروژه هایی که با خوشبینی مفرط، نام ۳۵ ماهه بر آن گذاشته بودند و بر اساس تجربیات سالهای قبل از دولت نهم، باید ۵۲ ماهه به بهره برداری می رسد، هنوز به انتها نرسیده باشد و برای پروژه هایی که قبل از آن آغاز شده بود هم یک دهه زمان صرف شده باشد. در چنین شرایطی همسایگان ما در حال برداشت از میادین مشترک نفت و گاز هستند. عراقی ها، در تولید نفت از ایران پیش افتاده اند و در برداشت گاز از میدان مشترک، اگرچه تا ابتدای سال آینده با قطر برابر می شویم، اما از لحاظ تجمیعی، قطری ها دو و نیم برابر ما گاز برداشت کرده اند که به معنای از دست دادن ذخایر یک منبع مشترک برای ماست. حال بگذریم از میادین مشترک دیگری همچون فرزاد یا لایه نفتی پارس جنوبی و ... که هنوز توسعه آن را آغاز نکرده ایم.
اگر این دو نکته رادر نظر بگیریم، از منظری وسیع تر به الگوی جدید قراردادهای نفتی می نگریم و شاید با نگاهی به زمینه تدوین این الگو، منطقی تر درباره آن قضاوت کنیم. فراموش نکنیم که برای از دست ندادن فرصتها، لازم است هر چه سریعتر، الگوی جدید را اجرایی کنیم تا بیش از این حسرت از دست رفتن فرصتها را نخوریم.همین حالا هم اگر اقدام کنیم دیر است....پس بیش از یان فرصت را از دست ندهیم.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۴.۲۳

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۷.۲۷

نفت خام اوپک

۵۹.۱۹

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵