کد مطلب: 82106
 
66 سال پیش در چنین روزی، ملی شدن نفت در مجلس تصویب شد
ملی شدن نفت، از آغاز تا ۲۴ اسفند
 
اگرچه ۲۹ اسفند، روز ملی شدن نفت ایران است، اما جریان ملی شدن نفت، از ماهها پیش از آن آغاز شد و ۲۴ اسفند ۱۳۲۹، یعنی ۶۶ سال پیش در چنین روزی در مجلس شورای ملی به تصویب رسید تا مهمترین مناقشه دکتر محمد مصدق با دربار، به سود نفت پایان یابد.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۰۷
اگرچه ۲۹ اسفند، روز ملی شدن نفت ایران است، اما جریان ملی شدن نفت، از ماهها پیش از آن آغاز شد و ۲۴ اسفند ۱۳۲۹، یعنی ۶۶ سال پیش در چنین روزی در مجلس شورای ملی به تصویب رسید تا مهمترین مناقشه دکتر محمد مصدق با دربار، به سود نفت پایان یابد.
به گزارش نکونیوز، در سال ۱۲۸۰ قرارداد دارسی امضا شد و به مدت نیم قرن، نفت ایران را تحت تسلط انگلیس قرار داد. قرارداد دارسی به شکلی دیگر در سال ۱۳۱۲ تمدید شد. اما از سال ۱۳۲۰، اندک اندک اعتراضاتی به بریتانیا شکل گرفت و کارگران نفت جنوب با هدایت شورای متحده مرکزی اتحادیه‌های کارگران و زحمتکشان ایران در خوزستان، در تیرماه ۱۳۲۵ دست به اعتصاب عمومی زدند. در ۲۳ تیر ۱۳۲۵، حدود ۸۳ نفر از کارگران کشته شدند.
پاییز و زمستان ۱۳۲۹ نهضت ملی شدن نفت ایران که پیش از آن صرفا در سخنان شخصیتهای سیاسی مطرح بود، با دیدار آیت الله کاشانی و دکتر مصدق در آبان ماه، وارد فاز اجرایی شد. رزم آرا در پاییز ۱۳۲۹ قرارداد الحاقی را به مجلس ارائه داد که توسط کمیسیون نفت مجلس رد شد و همین امر عامل رودررویی رزم آرا و حامیان ملی شدن نفت در مجلس شد. هماهنگی مصدق و کاشانی که پس از رد قرارداد الحاقی
روز 19 آذر 1329 گزارش کمیسیون نفت به وسیله حسین مکی، مخبر کمیسیون در مجلس شورای ملی، قرائت شد و یک ماه بعد، در دی ماه، نمایندگان جبهه ملی در مجلس شورای ملی رسما طرح ملی شدن نفت را مطرح کردند. با طرح این موضوع در مجلس که سپهبد رزم آرا نخست وزیر وقت، در مقابل آن قرار داشت، بازوهای دیگر حامی ملی شدن نفت، به حمایت از آن برخاستند
در مجلس شکل گرفت، مهمترین مقدمه پیروزی نهضت ملی شدن نفت بود، چراکه دو بازوی ملی و مذهبی را در کنار هم قرار داد تا اتحاد تاثیرگذار آنها زمینه ساز ملی شدن نفت شود.
روز ۱۹ آذر ۱۳۲۹ گزارش کمیسیون نفت به وسیله حسین مکی، مخبر کمیسیون در مجلس شورای ملی، قرائت شد و یک ماه بعد، در دی ماه، نمایندگان جبهه ملی در مجلس شورای ملی رسما طرح ملی شدن نفت را مطرح کردند. با طرح این موضوع در مجلس که سپهبد رزم آرا نخست وزیر وقت، در مقابل آن قرار داشت، بازوهای دیگر حامی ملی شدن نفت، به حمایت از آن برخاستند. از یک سو به دعوت آیت الله کاشانی و جبهه ملی، تظاهرات گسترده ای برای حمایت از طرح ملی شدن نفت در تهران برگزار شد و سایر مراجع و روحانیون نیز از آیت الله کاشانی حمایت کردند و از سویی دیگر مطبوعات حامی ملی شدن نفت که در راس آن روزنامه باختر امروز به مدیریت دکتر حسین فاطمی قرار داشت، با تندترین مقالات، از ملی شدن نفت حمایت کرده و به روشنگری افکار عمومی پرداختند تا ملی شدن نفت به یک مطالبه ملی تبدیل شود. هرچند که در اواخر دی ماه، تعدادی از روزنامه نگاران منتقد از جمله فاطمی بازداشت شدند. بازداشت آنها، واکنش صریح آیت الله کاشانی را در پی داشت که ادامه مبارزه برای ملی شدن نفت را واجب اعلام کرد و به رزم آرا هشدار داد.
پس از آن دکتر مصدق با ایراد یک سخنرانی مهم در کمیسیون نفت، طرح ملی شدن صنعت نفت را بزرگترین اقدام برای آزادی و ترقی ملت ایران دانست و بر ادامه حرکت تاكيد کرد. در پی سخنرانی مصدق، تظاهرات به نفع ملی شدن در تهران گسترش یافت.
رزم آرا با هدف جلوگیری از تصویب طرح ملی شدن نفت مصمم شد لایحه قرارداد الحاقی موسوم به گس – گلشاییان را از مجلس باز پس گیرد. اما نمایندگان طیف جبهه ملی در مجلس اقدام به استیضاح دولت کردند و اقدام رزم آرا در خصوص پس گرفتن لایحه قرارداد الحاقی را محکوم کردند تا تقابل جبهه ملی با رزم آرا شدت یافت.
در پی اظهارات تند رزم آرا در مجلس در مخالفت کامل و قاطع با ملی شدن نفت و عدم طرح مفاد مذاکره با سفیر انگلیس، دکتر مصدق قطع مذاکره با دولت را اعلام کرد و ملی شدن در دستور کار کمیسیون نفت قرار گرفت.
در اوج اختلافات مجلس و دولت، در روز ۱۶ اسفند سپهبد رزم آرا توسط خلیل طهماسبی عضو شاخص فداییان اسلام در مسجد سلطانی ترور شد. ترور رزم آرا به عنوان مهمترین مخالف ملی شدن نفت، افزایش هیجان عمومی را در پی داشت و در روز ۱۷ اسفند کمیسیون نفت به اتفاق آرا اصل ملی شدن نفت در سراسر ایران را تصویب کرد و یک هفته بعد، در روز ۲۴ اسفند ملی شدن نفت در مجلس شورای ملی هم به تصویب رسید و شادمانی مردم را در پی داشت. ۲۹ اسفند، روز تصویب نهایی ملی شدن نفت در مجلس سنا و تبدیل شدن آن به قانون است.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۵۶.۱۲

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۰.۵۴

نفت خام اوپک

۵۴.۶۱

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۲.۸۶

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۱

فولاد- دلار/تن

۳۱۲.۵

سنگ آهن- دلار/تن

۶۳.۲۱

مس- دلار/پوند

۲.۷