کد مطلب: 12276
 
وزیران انرژی اکو ، صنعت نفت را غیر سیاسی کنند
 
نکونیوز: سازمان همكاري اقتصادي اكو بيست سال پيش جانشين سازماني شد كه در دهه ۱۹۷۰ ميلادي براي همكاري‌هاي منطقه‌يي براي توسعه توسط ايران، پاكستان و تركيه تاسيس شده بود. در سال ۱۹۹۲ ميلادي با پيوستن كشورهاي تازه استقلال يافته از شوروي سابق و افغانستان سازمان همكاري اقتصادي اكو با ده كشور عضو و مساحتي بيش از هشت ميليون كيلومتر مربع و جمعيتي بيش از ۴۰۰ ميليون نفر جايگاه ويژه‌يي در ميان سازمان‌هاي همكاري منطقه‌يي و بين‌المللي يافت. سازمان «اكو» در بخش‌هاي حمل و نقل، تجارت، تاسيس بانك اكو، موسسه فرهنگي اكو و غيره دست آوردهاي قابل توجهي را براي اعضاي آن داشته است. در سال ۲۰۰۰ ميلادي نخستين برنامه همكاري‌هاي منطقه‌يي نفت و انرژي اكو تدوين و در نخستين اجلاس وزراي اكو در همان سال در پاكستان تصويب شد. اما براي ده سال بخش نفت و انرژي اكو فعاليت چشمگيري نداشت. در سال ۲۰۱۰ ميلادي به دليل پيگيري‌هاي پاكستان و تاجيكستان و افغانستان ضرورت فعال شدن بخش انرژي اكو مجددا مطرح شد و تاجيكستان پذيرفت كه ميزبان دومين اجلاس وزراي نفت و انرژي اكو باشد و دومين برنامه عملي همكاري‌هاي منطقه‌يي انرژي اكو در روز اول ماه اكتبر سال ۲۰۱۰ براي سال‌هاي ۲۰۱۵-۲۰۱۱ در اجلاس دوم وزراي نفت و انرژي اكو در تاجيكستان به تصويب رسيد و قرار شد كه وزارت نفت جمهوري اسلامي ايران ميزبان سومين اجلاس وزراي نفت و انرژي اكو در سال ۲۰۱۲ باشد كه به تعويق افتاد و اينك قرار است در اسفندماه ۱۳۹۱ (ماه مارس ۲۰۱۳) در تهران برگزار شود. در همين ارتباط گفت‌وگويي با محمود خاقاني، كارشناس انرژي داريم كه مي‌خوانيد.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۱ ساعت ۱۱:۲۲
نقش سازمان اكو در امنيت تامين نفت وانرژي چگونه مي‌تواند ارزيابي شود؟
اجازه بدهيد در ابتدا موضوع امنيت تامين انرژي را تعريف كنيم كه به زبان انگليسي Energy Security گفته مي‌شود. امنيت تامين انرژي معمولا اين‌طور تعريف شده است. «عرضه قابل اعتماد انرژي با قيمت مناسب كه توان پرداخت آن براي مصرف‌كننده ميسر باشد». بنابراين، مي‌توان گفت كه مصرف‌كننده انرژي مورد نيازش را با قيمتي دريافت مي‌كند كه توليد آن براي توليد‌كننده و صادر‌كننده مقرون به صرفه باشد و مصرف‌كننده بتواند بهاي انرژي مصرفي‌اش را بپردازد. در اين‌صورت ما امنيت تامين يا عرضه انرژي به مصرف‌كننده را داريم و امنيت تقاضا براي توليد‌كننده.
بحران اقتصادي جهان كه در سال ۲۰۰۸ به مرحله جديدي رسيد همچنان ادامه دارد به طوري كه امريكا ناگزير شده است كه تا حد زيادي بودجه‌هاي نظامي‌اش را كاهش دهد و در اروپا هر روز شاهد تظاهرات اعتراض عليه برنامه‌هاي اقتصادي دولت‌ها هستيم. مصرف‌كنندگان انرژي به همين دليل دنبال انرژي ارزان قيمت هستند و توليدكنندگان و صادركنندگان انرژي در پي قيمت‌گرا‌ن‌تر، سازمان اكو در برگيرنده كشورهاي عمده مصرف‌كننده و توليد‌كننده انرژي است. بنابراين، در اين سازمان و بخش همكاري‌هاي نفت وانرژي آن اختلاف منابع وجود دارد نظر شما در اين رابطه چيست؟
واقعيت اين است وقتي كه تعادل و توازن در عرضه هر كالايي از جمله نفت وانرژي به هم مي‌خورد بازار دچار تلاطم و التهاب و به اصطلاح نوسانات قيمت مي‌شود. بنابراين همگرايي و توسعه همكاري‌هاي نفت و انرژي در مجموعه سازمان همكاري اقتصادي «اكو» كه داراي هشت ميليون كيلومتر مربع وسعت با مرزها و فرهنگ‌هاي مشترك و بيش از ۴۰۰ ميليون نفر جمعيت است بدون ترديد در منطقه و جهان نقش مهمي را ايفا خواهد كرد. در حال حاضر بين كشورهاي عضو «اكو» اتصالات خطوط لوله نفت و گاز و شبكه برق برقرار است و بين مجموعه كشورهاي عضو سازمان اكو و همسايگان آنها نيز تجارت نفت، گاز و انرژي وجود دارد و رو به گسترش است. بنابراين، مي‌توان گفت كه اكو بهترين جايگاه براي گفتمان ميان توليد‌كننده و مصرف‌كننده انرژي است و مي‌توانند به يك توافق اقتصادي دست پيدا كنند.
چه عواملي ممكن است تامين نفت و انرژي را به مخاطره بيفكند؟ سازمان «اكو» چه برنامه‌يي براي جلوگيري از مخاطره افتادن امنيت تامين انرژي دارد؟
به طور مشخص عدم ثبات سياسي نه تنها امنيت تامين عرضه و تقاضا براي انرژي را به مخاطره مي‌افكند بلكه به طور كلي در همه زمينه‌ها امنيت را مورد سوال قرار مي‌دهد. عامل ديگري كه مي‌توان مورد توجه قرار داد درگير بودن عده معدودي است كه به دليل داشتن اطلاعات داخلي و محرمانه از تصميمات و اقدامات بانك‌هاي مركزي و بازارهاي مالي در نرخ برابري ارزها و در نتيجه قيمت نفت و گاز و برق در بازارها برخلاف قواعد اقتصادي عمل مي‌كنند و سودهاي كلان به جيب مي‌زنند كه سود آنها ناشي از ضرر مصرف‌كنندگان است. عامل ديگري كه مي‌توان متذكر شد اعمال تروريستي و با آسيب‌هاي طبيعي به ساختارهاي توليد و نقل و انتقال نفت و انرژي است. اجلاس سوم وزراي نفت و انرژي اكو در راستاي درخواست اجلاس دوازدهم سران اكو كه در ماه اكتبر ۲۰۱۲ در باكو برگزار شد، مي‌تواند راهكار و راهبردهاي مناسب قرن بيست و يكم را براي جلوگيري از مخاطره افتادن امنيت تامين عرضه و تقاضاي انرژي در منطقه و جهان تصويب كند.
به دنبال وقوع سونامي در ژاپن و مشكلات نيروگاه‌هاي هسته‌يي و احتمال افزايش تقاضا براي مصرف نفت و گاز آيا منطقه «اكو» توان برقراري امنيت تامين عرضه نفت و انرژي در برابر افزايش تقاضا را دارد؟
همان‌طور كه عرض كردم موضوع امنيت تامين انرژي به عوامل گوناگوني بستگي دارد. ولي امنيت تامين انرژي براي بلندمدت وابسته به سرمايه‌گذاري به موقع براي توليد و عرضه انرژي، همزمان با رشد اقتصادي و مد نظر قراردادن حفظ محيط زيست است. وزارت نيروي جمهوري اسلامي ايران در سال ۲۰۱۰ زحمت زيادي كشيد و برنامه دوم همكاري‌هاي عملي نفت و انرژي منطقه‌يي اكو با همكاري خوب وزارت نفت و وزارت امورخارجه براي سال‌هاي ۲۰۱۵-۲۰۱۱ تدوين شد و در اجلاس دوم وزراي نفت و انرژي اكو در روز اول اكتبر ۲۰۱۰ در تاجيكستان تصويب شد. اما، متاسفانه آن‌طور كه بايد و شايسته است اين برنامه پيگيري و اجرا نشد. اميدواريم كه اجلاس تهران تحول جديدي را موجب شود.
در منطقه اكو بيشتر درباره نفت و گاز و برق صحبت مي‌شود. آيا زغال سنگ هم به عنوان يكي از حامل‌هاي انرژي در همكاري‌هاي اكو مطرح است؟
به طور كلي در جهان حدود ۶۵ درصد انرژي برق با استفاده از حامل‌هاي انرژي به اصطلاح فسيلي توليد مي‌شود. زغال سنگ از جمله حامل‌هاي انرژي است كه بشر از دير زمان گذشته آن را كشف كرد و مورد استفاده قرارداد و از زماني كه برق كشف شد زغال‌سنگ براي توليد برق مورد استفاده قرار گرفت و هنوز هم استفاده مي‌شود. در زمان حاضر سهم زغال‌سنگ به عنوان يك حامل انرژي براي توليد برق بعد از نفت قرار دارد و پس از نفت سهم گاز طبيعي در توليد برق به عنوان تبديل گاز به برق مطرح است. پاسخ شما اين است كه بله، زغال سنگ در منطقه اكو از اهميت بسياري برخوردار است و موضوعات مرتبط با آن در برنامه دوم عملي برنامه‌هاي همكاري نفت و انرژي اكو مورد تاكيد قرار دارد.
آيا همكاري در زمينه انرژي‌هاي تجديدپذير هم مورد نظر قرار دارند؟
انرژي‌هاي تجديدپذير انواع انرژي هستند كه از منابع طبيعي نظير خورشيد، باد، باران، امواج دريا، جزرو مد دريا و آب‌هاي گرم زيرزميني و از اين قبيل براي منظورهاي توليد برق يا گرما استفاده مي‌شوند. در منطقه اكو موضوع انرژي‌هاي تجديدپذير از جمله مواردي است كه مورد توجه است. اما بايد توجه داشت كه هنوز توليد انرژي (برق) از منابع انرژي‌هاي تجديدپذير از نظر اقتصادي با مشكلاتي روبه‌رو هستند.
بسياري معتقدند كه سازمان همكاري اقتصادي «اكو» كه دبيرخانه آن در ايران مستقر است سازمان موثري در توسعه همكاري‌هاي منطقه‌يي نبوده است و به ويژه در بخش نفت و انرژي فعاليت چشمگيري نداشته است. چرا؟
واقعيت اين‌طور نيست. در زمينه‌هاي مختلفي مثل تجارت، محيط زيست، صنعت حمل و نقل و غيره سازمان همكاري اقتصادي اكو دستاوردهاي قابل توجهي دارد. در بخش نفت و گاز و انرژي هم اين‌طور نبوده است كه دست آوردي نداشته باشد. شبكه برق كشورهاي عضو اكو در چارچوب همكارهاي منطقه‌يي، دوجانبه و چند جانبه به هم متصل است و به طور مثال برق كشورهاي آسياي ميانه، قفقاز، افغانستان، پاكستان و تركيه كه عضو سازمان اكو هستند از طريق جمهوري اسلامي ايران به كشورهاي همسايه در منطقه‌ اكو و فرامرز منطقه اكو وصل است. بيش از دو دهه است كه شبكه خطوط لوله گاز اكو (تركمنستان، جمهوري آذربايجان و تركيه) با جمهوري اسلامي ايران متصل هستند و طي چند روز اخير توافق بين وزارت نفت جمهوري اسلامي ايران و پاكستان نويد توسعه اتصال شبكه خطوط لوله گاز منطقه‌يي اكو را مي‌دهد. درباره نفت هم با احداث و بهره‌برداري بندر نفتي نكا حدود ده سال قبل بازار نفت جنوب درياي خزر- اكو راه‌اندازي شد و با تاسيس بورس بين‌المللي نفت ايران در جزيره كيش يا بورس انرژي انتظار مي‌رود كه تجارت نفت، گاز و برق (انرژي) بين كشورهاي عضو اكو توسعه بيشتري داشته باشد. به زودي بورس انرژي با تجارت برق فعال مي‌شود كه مي‌تواند به بورس برق منطقه‌ اكو تبديل شود. صنعت پتروشيمي ايران صنعت نو و به روزي است كه كشورهاي عضو اكو مي‌توانند با صادرات گاز طبيعي‌شان در صنعت پتروشيمي ايران مشاركت كنند و سهام‌دار شوند. صنعت حفاري ايران تجربه بسيار خوبي به ويژه در آب‌هاي عميق درياي خزر دارد كه شركت حفاري شمال كه يك شركت سهامي عام غيردولتي است آن را به نام خود ثبت كرده است و صنعت حفاري اكو در خشكي و دريا هم مي‌توانند مشاركت خوبي داشته باشند و اين موضوع در گزارش اجلاس دوم وزراي نفت و انرژي اكو مورد تاكيد قرارداشت. به همين دليل انتظار مي‌رود كه اجلاس سوم وزراي نفت و انرژي اكو در تهران نيز نتايج قابل توجهي داشته باشد.
در ملاقات دبيركل سابق اكو با وزير نفت جمهوري اسلامي ايران در خردادماه ۱۳۹۱ موضوع مطالعه درباره منشور انرژي اكو مطرح شد و گويا برخي از كشورهاي عضو اكو درباره چنين مطالعه‌يي نظر ديگري دارند؟
آنچه به نام منشور انرژي اكو مطرح شد در واقع پيرو بحثي است كه در اجلاس دوم وزراي نفت و انرژي اكو در تاجيكستان مطرح بود و در برنامه دوم عملي همكاري‌هاي منطقه‌يي نفت و انرژي اكو (۲۰۱۵-۲۰۱۱) مندرج است و تصويب شد. اخيرا وزير محترم نيرو در سخنراني‌شان در همايش بين‌المللي انرژي مطرح كردند كه نمي‌توان مشكلات قرن ۲۱ را با راه‌حل‌هاي قرن بيستم حل و فصل كرد. در اجلاس سران اكو هم كه در ماه اكتبر ۲۰۱۲ در باكو برگزار شد از اجلاس سوم وزراي نفت و انرژي اكو درخواست شده است كه راهكار و راهبردهاي نوين براي همكاري منطقه‌يي نفت و انرژي اكو را تدوين و ارائه دهند. تمام اين نظريه‌ها در چارچوب عنوان «منشور انرژي» بيان شده است و موجب سوءتفاهم احتمال تقابل با منشور انرژي (ECT) موجود در اروپا كه اكثر كشورهاي عضو اكو در آن عضويت دارند شده است. ترديدي نيست كه مسوولان ذي‌ربط مطالعه موضوع منشور انرژي وقتي كه نتيجه مطالعه‌شان را ارائه دهند اين سوءتفاهم‌ها برطرف خواهد شد. در واقع منشور انرژي موجود (كه دبيرخانه‌يي در بروكسل است) يك منشور سياسي است و تاكنون نيز موفق نبوده است. سازمان همكاري اقتصادي اكو همان‌طور كه از نام آن استنباط مي‌شود يك سازمان اقتصادي است و مقامات مسوول در كشورهاي عضو اكو متفق القول هستند كه با غير سياسي كردن صنعت نفت، گاز و برق (انرژي) مي‌توان در اين شرايط سخت اقتصادي محيط امن و مناسبي را براي سرمايه‌گذاري فراهم كرد كه بدون ترديد به نفع امنيت تامين انرژي جهاني خواهد بود.
آيا كشورهاي عضو اكو درباره حذف يارانه‌هاي سوخت تبادل نظر و همكاري خواهند داشت؟
يكي از مشكلات منطقه‌يي قاچاق فرآورده‌هاي نفتي از كشوري كه قيمت آنها ارزان‌تر است به كشوري كه قيمت آنها گران‌تر است. واقعيت اين است كه مصرف‌كنندگان در منطقه اكو بايد بپذيرند دوران مصرف انرژي ارزان به سر آمده و بايد مديريت مصرف انرژي نه به اين معني كه كمتر مصرف كنند بلكه به اين معني كه بهينه مصرف كنند را موردتوجه قرار دهند. آنچه به عنوان منشور انرژي اكو شهرت يافت و مي‌توانيم همگراني و همكاري انرژي اكو نام دهيم. مي‌توانيم در مطالعه‌يي كه براي آن انجام خواهدشد تجربه دانمارك در سال ۱۹۷۳ را مورد توجه قرار دهيم. دانماركي‌ها وقتي با افزايش ناگهاني قيمت انرژي در سال ۱۹۷۳ مواجه شدند مطالعه كردند كه چگونه كمترين انرژي را براي توليد انرژي هزينه كننديعني بجاي اينكه دنبال ارزان‌ترين حامل انرژي (قيمت به دلار و غيره) بروند بتوانند با كمترين هزينه انرژي توليد كنند و موفق شدند. در نتيجه دانماركي‌ها با اجرايي كردن نتيجه مطالعات‌شان تا سال ۱۹۸۰ حدود ۸۰ درصد رشد اقتصادي داشتند.
افزايش قيمت انرژي در بسياري از كشورهاي اروپايي و از جمله كشورهاي عضو اكو وضعيتي را به وجود آورده است كه مردم قدرت پرداخت بهاي انرژي مورد نيازشان را ندارند و به اصطلاح دچار «فقر انرژي» شده‌اند. براي از ميان بردن «فقر انرژي» چه بايد كرد؟
در همايش اخير بين‌المللي انرژي در وزارت نيرو مديركل محترم صندوق اوپك براي توسعه بين‌المللي در اين باره صحبت كرد. فقرزدايي انرژي از جمله برنامه‌هاي سازمان ملل نيز است. موضوع مهمي است و ان‌شاءالله اجلاس سوم وزراي نفت و انرژي اكو در اين رابطه نيز با همكاري صندوق اوپك، بانك توسعه اسلامي و ساير سازمان‌هايي كه بتوانند در اين رابطه با دبيرخانه اكو همكاري كنند، تصميماتي را اتخاذ كند.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۵۴.۶۱

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۱.۵۸

نفت خام اوپک

۵۲.۳

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۳۷

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۱۱.۶

فولاد- دلار/تن

۳۱۲.۵

سنگ آهن- دلار/تن

۷۸.۸۳

مس- دلار/پوند

۲.۶۸