کد مطلب: 71550
 
همه تبعات سقوط قیمت نفت
بحرانی که در انتظار عربستان است
 
عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، که به شدت به دلیل کاهش قیمت نفت و کسری بودجه تحت فشار هستند، حرکت به سمت یک مدل جدید اقتصادی را با محوریت افزایش مالیات‌ها، کاهش یارانه‌ها، کاهش بودجه عمومی و خصوصی‌سازی موسسات و شرکت‌های دولتی، آغاز کرده‌اند. اما آیا گذار آن‌ها به مدل جدید، بی‌خطر خواهد بود؟
تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۳۲
عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، که به شدت به دلیل کاهش قیمت نفت و کسری بودجه تحت فشار هستند، حرکت به سمت یک مدل جدید اقتصادی را با محوریت افزایش مالیات‌ها، کاهش یارانه‌ها، کاهش بودجه عمومی و خصوصی‌سازی موسسات و شرکت‌های دولتی، آغاز کرده‌اند. اما آیا گذار آن‌ها به مدل جدید، بی‌خطر خواهد بود؟ به گزارش نکونیوز، عربستان سال گذشته میلادی را با کسری بودجه 20 درصدی سپری کرد و امسال نیز صندوق بین‌المللی پول گزارش داده که این کشور با کسری بودجه 19.4 درصدی مواجه خواهد شد. سوای مشکلات اقتصادی ناشی از سقوط قیمت نفت، عربستان هزینه‌های دخالت در یمن را نیز می‌پردازد، از گروه‌های تروریستی در سوریه و عراق حمایت مالی و مسلحانه می‌کند و با دست و دلبازی سعی می‌کند تا دولت‌هایی نظیر اردن و مصرِ ژنرال السیسی را سرپا نگه دارد. تمامی این موارد بر اقتصاد عربستان تأثیر خواهد گذاشت و این کشور را ناگزیر از طی یک مسیر ریاضت اقتصادی خواهد کرد. اما برخلاف آنچه برخی می‌پندارند مشکلات اقتصادی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تنها در دوسال گذشته که قیمت نفت کاهش یافته، ریشه ندارد. شش کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، یعنی عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت، عمان، قطر و بحرین هم‌اکنون به مصرف‌کنندگان ترسناک انرژی تبدیل شده‌اند. این کشورها علی‌رغم جمعیت نسبتاً پایین‌شان، تقریباً به اندازه مجموع مصرف ژاپن و اندونزی، گاز و نفت مصرف می‌کنند. جالب است که مصرف انرژی در این شش کشور بالاتر از کل مصرف انرژی در قاره آفریقا است، در حالی مجموع جمعیت این شش کشور، کمتر از یک‌بیستم جمعیت قاره آفریقا است. در ده سال گذشته، تقاضا برای انرژی در این شش کشور، به‌طور متوسط سالانه 6 درصد افزایش داشته است و اخیراً تقاضا برای الکتریسیته در ابوظبی و قطر، رشد دو رقمی را نشان می‌دهد. اگر الگوی مصرف انرژی در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس به همین نحو ادامه داشته باشد، مصرف انرژی در این کشورها تا سال 2024 دو برابر میزان فعلی خواهد شد. بخش بزرگی
در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، قرارداد اجتماعی بین دولت‌ها و مردم، این‌گونه بوده است که دولت آزادی‌های سیاسی و اجتماعی را شهروندان سلب کرده و در عوض نان زندگی آن‌ها را تأمین کرده است. قطع کردن نان شهروندان در مواجهه با تبعات سقوط قیمت نفت، به احتمال زیاد عاصی شدن آن‌ها و وقوع شورش‌های اجتماعی را در پی خواهد داشت.
از درآمدهای دولتی در این کشورها صرف یارانه حامل‌های انرژی می‌شود که این میزان بالاتر از میزان صرف‌شده در زمینه‌ آموزش و بهداشت است. دولت‌های عربی برای گذار به مدل اقتصادی جدید و دلخواه خود، کار آسان و مسیر بی‌خطری پیش رو نخواهند داشت. به لطف درآمدهای سرشار نفتی، استاندارد زندگیِ اقتصادی در بسیاری از این کشورها بالا رفته است و این امر اصلاحات ساختاری آرام و بی‌درد و سر در عرصه اقتصادی این کشورها را تا حد زیادی غیرممکن کرده است. دولت‌های عربی حاشیه خلیج‌فارس به‌راحتی نمی‌توانند در جهت اصلاح الگوی مصرف گام بردارند. بدیهی است که مواردی نظیر حذف یارانه حامل‌های انرژی می‌تواند به نارضایتی اجتماعی گسترده در این کشورها منجر شود. کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس در حالی به استقبال مشکلات می‌روند که دولت‌های آن‌ها گاهی نیم‌نگاهی به مشکلات دارد، اما خیلی زود آن‌ها را فراموش می‌کند و ترجیح می‌دهد تا برنامه‌های بلندپروازانه خود را ادامه دهد. به‌عنوان نمونه، دو کشور قطر و عربستان را در نظر بگیرید. بلندپروازی در این دو کشور با ماجراجویی وسیع در عرصه سیاست خارجی همراه شده است. قطر کشور کوچکی در حاشیه جنوبی خلیج‌فارس است که از یک طرف با صرف هزینه‌های بسیار زیاد میزبانی جام جهانی فوتبال در سال 2022 را به‌دست می‌آورد و از طرف دیگر برای تغییر رژیم در سوریه نقشه می‌کشد. عربستان که دلارهای سرشار نفتی، آل‌سعود نابینا کرده است، از گروه‌های تروریستی حمایتی مالی و تسلیحاتی می‌کند و در حالی که حمایت آمریکا از آن کاهش یافته است، در سوریه، عراق و یمن بر سر امر محال، قمار می‌کند. ماجراجویی این کشورها باعث شده است تا دولت‌های آن بعضاً در منجلاب‌هایی اسیر شود که خارج شدن از آن، نیازمند پرداخت هزینه‌های بسیار بیشتر است. عربستان دیگر به‌راحتی نمی‌تواند از یمن و سوریه دست بردارد، چرا که به دلارهای نفتی نگاه می‌کند که برای تغییر رژیم در این کشورها هزینه کرده است. عربستان برای این‌که این دلارها هدر نرفته باشد، هر بار با پول بیشتری قمار می‌کند تا نهایت، روزِ ضررِ بزرگ فرا رسد. دولت‌های عربی حاشیه خلیج فارس در شرایط فعلی باید در مواجهه با تبعات جدی کاهش قیمت نفت، به هر ترتیب ممکن مخارج خود را کاهش دهند. برای این کاهش مخارج، دولت‌های عربی نظیر عربستان سعودی راهی جز این ندارند که هزینه‌های اجتماعی در کشورشان را کاهش داده و در سیاست خارجی نیز از طرح‌های تخیلیِ بلندپروازانه و هزینه‌بر دست بردارند. اما آیا این توانایی در دولتی نظیر عربستان سعودی دیده می‌شود؟ واضح است که پاسخ این سوال منفی است. در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، قرارداد اجتماعی بین دولت‌ها و مردم، این‌گونه بوده است که دولت آزادی‌های سیاسی و اجتماعی را شهروندان سلب کرده و در عوض نان زندگی آن‌ها را تأمین کرده است. قطع کردن نان شهروندان در مواجهه با تبعات سقوط قیمت نفت، به احتمال زیاد عاصی شدن آن‌ها و وقوع شورش‌های اجتماعی را در پی خواهد داشت. از سوی دیگر، ورود عربستان به نوعی دیگر از سیاست خارجی باعث خواهد شد تا این کشور متحدان خود نظیر مصر، اردن، پاکستان و غیره را از دست بدهد. بنابراین، به نظر می‌رسد که کشوری مثل عربستان هم در سیاست‌های اقتصادی در داخل، و هم در سیاست خارجی در فراسوی مرزهای خود، با یک مخمصه و بحران عمیق دست و پنجه نرم می‌کند. جمیع این موارد باعث می‌شود تا گذار دولت‌های عربی حاشیه خلیج فارس به مدل جدید اقتصادی‌شان، گذاری به شدت پرخطر و بحران‌زا باشد.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۴.۲۳

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۷.۲۷

نفت خام اوپک

۵۹.۱۹

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵