کد مطلب: 96275
 
بخش اول
وعده های نفتی از حرف تا عمل
 
۴ ماه بیشتر به پایان سال ۹۶ باقی نمانده است؛ وعده‌های داده شده توسط وزیر نفت برای سال جاری تا چه حد به تحقق نزدیک است؟ موفقیت وزارت نفت تنها با بررسی دقیق این سوالات مشخص خواهد شد.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۸ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۲۹
مدیران ارشد وزارت نفت از ابتدای دولت دوازدهم، و مهم‌تر از آن از ابتدای سال 92، چه وعده‌هایی داده‌اند و عملکرد آن‌ها با وعده‌ها تا چه حد مطابقت داشته است؟ ۴ ماه بیشتر به پایان سال ۹۶ باقی نمانده است؛ وعده‌های داده شده برای سال جاری تا چه حد به تحقق نزدیک است؟ موفقیت وزارت نفت تنها با بررسی دقیق این سوالات مشخص خواهد شد.
نکونیوز قصد دارد در یک سلسله نوشته‌ها، وعده‌های داده شده توسط وزیر نفت و مدیران ارشد منصوب‌شده توسط وی را با عملکرد آنان مقایسه کند تا بتوان معیار مناسبی برای ارزیابی موفقیت‌ها یا شکست‌های وزارت نفت در دست داشت. در نوشته حاضر، ما وعده‌های داده شده در مورد جذب سرمایه خارجی در قالب قراردادهای جدید نفتی را که عمدتاً در سال 96 و سال 95 مطرح شده‌اند، بررسی می‌کنیم. در سایر نوشته‌ها به تدریج وعده‌های داده شده توسط وزارت نفت را از سال 92 بدین سو بررسی خواهیم کرد تا مشخص شود که کدام وعده‌ها محقق شده‌اند، تحقق کدام وعده‌ها با تأخیر فراوان همراه همراه بود و کدام وعده‌ها عملاً محقق نشده است.
بیشترین تأکید وزارت نفت در دوره چهار ساله دولت یازدهم که زنگنه بر کرسی وزارت نشسته بود و همچنین در دولت دوازدهم، بر افزایش تولید نفت و گاز از میادین مشترک و بالا بردن ظرفیت تولید نفت و گاز کشور از طریق انعقاد قراردادهای جدید نفتی بوده است. در این مسیر، بیش از همه بر جذب سرمایه و فناوری پیشرفته تأکید شده است.
بیژن زنگنه اواخر مرداد ۹۶ و در حالی که به تازگی برای چهارمین دوره، رأی اعتماد مجلس برای نشستن بر کرسی وزارت نفت را به دست آورده بود، در برنامه «تیتر امشب» شبکه خبر گفت: «آنچه در برنامه ششم توسعه کشور آمده و به‌طور رسمی اعلام شده این است که باید ۲۰۰ میلیارد دلار در بخش بالادستی و پایین‌دستی صنعت نفت سرمایه‌گذاری شود که از این میزان باید ۷۰ درصد از منابع خارجی تامین شود... تلاش می‌کنیم امسال ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار قرارداد فراهم کنیم...»
در واقع، زنگنه در نخستین روزهای شروع کار خود در دولت دوازدهم وعده جذب ۵۰ تا ۶۰ میلیارد سرمایه را در سال ۹۶ مطرح کرد. وزیر نفت تنها چند روز بعد در اوایل شهریور ۹۶ در مصاحبه با خبر رادیو، پیش‌بینی خود از تعداد قراردادهای امضا شده در سال ۹۶ را مطرح کرد و در خصوص امضای قراردادهای جدید نفتی گفت: «امضای قراردادهای جدید نفتی تا پایان سال جاری در برنامه قرار دارد... این یک مجموعه است و نمی‌توان تعداد دقیقی عنوان کرد اما براساس مذاکرات جدی انجام شده با طرفین قراردادها، پیش‌بینی می‌شود که حدود ۱۰ قرارداد امضا شود». وزیر نفت با بیان این که امضای قراردادهای جدید نفتی اولویت‌بندی شده‌اند، گفت: همه مذاکرات به خوبی پیش می‌روند و هیچ مذاکره‌ای مانع مذاکرات دیگری نیست. اما همان‌طور که در ادامه خواهیم دید زنگنه در ۲۹ آبان عملاً این موضوع را که وعده داده که تا پایان سال ۱۰ قرارداد جدید نفتی امضا شود، رد کرد و گفت: «من این مساله را مطرح نکردم، افراد دیگری این موضوع را اعلام
وزرات نفت این وعده را به شرکت‌های ایرانی داد که انعقاد ۱۰ قرارداد جدید نفتی و جذب حدود ۵۰ میلیارد دلار سرمایه خارجی در سال ۹۶ باعث خواهد شد تا «حدود ۳۰ میلیارد دلار» کار به این شرکت‌ها ارجاع داده شود. اما نه تنها این امر به وقوع نپیوسته بلکه هنوز از قِبَل اولین قرارداد جدید نفتی امضا شده نیز در حد چند میلیون دلار، کار به شرکت‌های ایرانی ارجاع داده نشده است! در نهایت نیز وزیر نفت در آخر آبان عملاً انکار کرد که وعده امضای ۱۰ قرارداد نفتی را مطرح کرده است!
کردند!» البته این خبر را حتی شانا، شبکه اطلاع‌رسانی متعلق به وزارت نفت، نیز منتشر کرده بود و معلوم نبود انکار این امر توسط وزیر بر چه اساسی صورت می‌گیرد!
زنگنه در اوایل دولت دوازدهم با اتکاء به مذاکراتی که از سالیان قبل با شرکت‌های خارجی آغاز شده بود می‌گفت: مذاکرات با شرکت‎های لوک اویل روسیه و پرتامینای اندونزی برای میدان‌های منصوری و آب تیمور، با مرسک دانمارک برای لایه نفتی پارس جنوبی، او ام وی اتریش برای میدان چنگوله، شرکت اویک ایران و گازپروم نفت برای میدان آذر، شرکت تدبیر انرژی برای میدان یاران، کوپال و مارون، وینترسهل آلمان برای میدان سهراب و انی ایتالیا برای میدان دارخوین در حال انجام است.
زنگنه از تحرکی که در اقتصاد ایران به واسطه انعقاد قراردادهای جدید نفتی، صورت خواهد گرفت، صحبت می‌کرد. او در اواخر مرداد ماه ۹۶ در مصاحبه با شبکه خبر گفت: «اگر [ارزش] قراردادهای نفتی [امضاء شده] را بر اساس الگوی جدید قراردادهای نفتی ۵۰ میلیارد دلار در نظر بگیریم، حدود ۳۰ میلیارد دلار کار به ایران [یعنی شرکت‌های ایرانی] ارجاع داده می‌شود، این موضوع، تحرک عظیمی را در بخش خدماتی و صنایع سنگین ایران ایجاد می‌کند».
سایر مدیران ارشد وزارت نفت و شرکت ملی نفت نیز به تأسی از وزیر، وعده‌های مشابهی در زمینه انعقاد قراردادهای جدید نفتی و جذب سرمایه خارجی مطرح کردند. امیرحسین زمانی‌نیا معاون بین‌الملل وزیر نفت در کنفرانس «نفت و پول» در لندن گفت: ایران هم اکنون در حال مذاکره بر سر ۲۸ قرارداد نفتی با شرکت‌های خارجی است و تهران امیدوار است تا پایان سال جاری شمسی ۱۰ قرارداد جدید نفت و گاز را نهایی کند.
سرانجام این وعده‌ها چه شد؟ در نهایت تا کنون تنها یک قرارداد جدید نفتی برای توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی و با کنسرسیومی به رهبری توتال فرانسه امضا شده است. این قرارداد نیز در ۱۲ تیرماه ۹۶ و در دولت یازدهم امضاء شد. با این حال، قرارداد توتال نیز اگرچه امضا شده است اما اگر گفته‌های پاتریک پویانه، مدیرعامل این شرکت فرانسوی را ملاک قرار دهیم هنوز به مرحله انعقاد قرارداد توتال با پیمانکاران ایرانی که قرار است در پروژه توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی مشارکت داشته باشند، نرسیده است. توتال اعلام کرده، مناقصه‌ها را برگزار کرده اما قراردادها در ماه ژانویه و پس از این که موضع دولت و کنگره آمریکا در قبال برجام و تحریم‌های (فعلاً) تعلیق‌شده هسته‌ای مشخص شد، امضاء می‌شود. در واقع، وزارت نفت اگرچه قراردادی لازم‌الاجرا با توتال و شرکایش امضا کرده است اما در چارچوب این قرارداد هنوز سرمایه چندانی جذب نشده و کار اجرایی توسعه فاز ۱۱ عملاً آغاز نشده است.
وزرات نفت این وعده را به شرکت‌های ایرانی داد که انعقاد ۱۰ قرارداد جدید نفتی و جذب حدود ۵۰ میلیارد دلار سرمایه خارجی در سال ۹۶ باعث خواهد شد تا «حدود ۳۰ میلیارد دلار» کار به این شرکت‌ها ارجاع داده شود. اما در عمل نه تنها این امر به وقوع نپیوسته بلکه هنوز از قِبَل اولین قرارداد جدید نفتی امضا شده نیز در حد چند میلیون دلار، کار به شرکت‌های ایرانی ارجاع داده نشده است! در نهایت نیز وزیر نفت در آخر آبان عملاً انکار کرد که وعده امضای ۱۰ قرارداد نفتی را مطرح کرده است!
وعده‌های عملی‌نشده پیرامون قراردادهای جدید نفتی در وزارت نفت، پدیده‌ای مسبوق به سابقه است. در سال ۹۵ نیز مقامات ارشد وزارت نفت و شرکت ملی نفت وعده‌های مشابهی را مطرح کرده بودند. کاردر، مدیرعامل شرکت ملی نفت در شهریور ۹۵ گفته بود که در سال ۹۵، قراردادهایی به ارزش ۱۰ میلیارد دلار در چارچوب الگوی جدید قراردادهای نفتی امضا می‌شود. غلامرضا منوچهری، معاون کاردر، وعده امضای دو یا سه قرارداد جدید نفتی در سال ۹۵ را مطرح کرده بود. همه این وعده‌ها در حالی بیان می‌شد که الگوی قراردادهای جدید نفتی به تازگی و پس از طی موانع فراوان، توسط رئیس مجلس به دولت ابلاغ شده بود و متن قراردادها نیز هنوز نهایی نشده بود! در چنین شرایطی مشخص بود که این وعده‌ها اغراق‌آمیزند و محقق نمی‌شوند؛ اما عملاً وعده‌ها داده شد.
اکنون تنها ۴ ماه به پایان سال ۹۶ باقی مانده است و وزارت نفت در حد وعده‌های داده شده در سال ۹۵ نیز سرمایه جذب نکرده است! در عمل، اما عدم تحقق وعده‌ها در سال ۹۵، با وعده‌های خوش‌بینانه بیشتری در سال ۹۶ دنبال شد. اگر در سال گذشته، مقام ارشدی در وزارت نفت توضیح نداده بود که چرا وعده‌ها محقق نشده است، در سال جاری وزیر در اواخر آبان، بخشی از وعده‌های خود را پس گرفت و منکر آن شد!
در شیوه‌های مدیریت اصولی، وعده‌ها ابزارهایی تبلیغاتی نیستند؛ بلکه معیارهایی برای ارزیابی عملکرد مدیران هستند. امیدواریم این بار نیز اینگونه باشد و در فرصت باقی‌مانده تا پایان سال 96، وعده‌های داده شده برای جذب سرمایه در قالب قراردادهای جدید نفتی محقق شوند. اگر چنین چیزی محقق نشد و به میزان وعده داده شده سرمایه جذب نشد، امیدواریم مقامات وزارت نفت پاسخگوی مطالبات عمومی باشند و توضیح دهند که چرا نتوانسته‌اند وعده‌های خود را عملی کنند.

برای عضویت در کانال تلگرامی نکونیوز می‌توانید بر روی لینک زیر کلیک نمایید:
https://telegram.me/neconews
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۶۳.۸۶

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۸.۹۵

نفت خام اوپک

۵۹.۱۹

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۳.۱۳

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۸.۹

سنگ آهن- دلار/تن

۶۲.۷۴

مس- دلار/پوند

۳.۱۵