کد مطلب: 73117
 
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در گفتگو با "نکونیوز" مطرح کرد:
برند NPC ، قربانی خصوصی‌سازی اشتباه در پتروشیمی
نیل به اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله در پتروشیمی، دشوار اما امکان‌پذیر است
 
محمد عزیزی، شهردار سابق زنجان و نماینده فعلی ابهر، خرمدره و سلطانیه در مجلس شورای اسلامی است که در کمیسیون صنایع و معادن مجلس عضویت دارد. با مهندس عزیزی درباره صنعت پتروشیمی به گفت و گو نشستیم.
تاریخ انتشار : شنبه ۲۰ شهريور ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۱۴
محمد عزیزی، شهردار سابق زنجان و نماینده فعلی ابهر، خرمدره و سلطانیه در مجلس شورای اسلامی است که در کمیسیون صنایع و معادن مجلس عضویت دارد. با مهندس عزیزی درباره صنعت پتروشیمی به گفت و گو نشستیم. وضعیت صنعت پتروشیمی در پسابرجام و چشم انداز این صنعت در سند چشم انداز ۲۰ ساله و همچنین موارد دیگر مربوط به این صنعت همچون صنایع پایین دست و نقش آن در توسعه اقتصادی و همچنین پیامدهای خصوصی سازی در صنعت پتروشیمی از جمله مواردی بود که محمد عزیزی در گفت و گو با ما درباره آن سخن گفت.

وضعیت صنعت پتروشیمی را در پسابرجام چگونه ارزیابی می کنید و آیا ایران توان رسیدن به اهداف سند چشم انداز بیست ساله در صنعت پتروشیمی را دارد؟
آمارها نشان می دهد که سهم ایران از بازارهای پتروشیمی جهان رو به افزایش است و هم اکنون محصولات پتروشیمی کشور به دهها کشور جهان صادر می شود. صادرات پتروشیمی کشور در پسابرجام و پس از لغو تحریم های ظالمانه، رشد داشته و این رشد، تنها منحصر به کشورهای شرقی نیست بلکه صادرات محصولات پتروشیمی ایران به اروپا نیز افزایش داشته است.
با بهره برداری از مجتمع های جدید پتروشیمی ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی باز هم افزایش خواهد یافت. بدین ترتیب ایران می تواند خود را به عربستان سعودی به عنوان بزرگترین تولیدکننده محصولات پتروشیمی در خاورمیانه نزدیک کند. فراموش نکنیم که بر مبنای سند چشم انداز ۲۰ ساله، ایران باید تا کمتر از ده سال دگیر به قدرت اول منطقه در پتروشیمی تبدیل شود و این مهم با افزایش تولید محصولات پتروشیمی امکانپذیر می شود.
 
آمار تولید پتروشیمی کشور در برنامه های چهارم و پنجم چه میزان بود و در برنامه ششم توسعه چه چشم اندازی برای آن وجود دارد؟
در برنامه چهارم توسعه، ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی از ۲۰ میلیون تن به ۵۱ میلیون تن رسید. در برنامه پنجم توسعه نیز ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی به ۶۲ میلیون تن در سال افزایش پیدا کرد. بر اساس برنامه ششم توسعه، ظرفیت ۶۲ میلیون تنی پایان برنامه پنجم در صنعت پتروشیمی رشدی ۱۰۰ درصدی را تجربه خواهد کرد و به رقم حدود ۱۳۰ میلیون تن خواهد رسید. 

آیا می توانیم به رشد ۱۰۰ درصدی دست یابیم؟
البته موانعی در مسیر حرکت وجود داشته و همچنان وجود دارد که موجب شده با سپری شدن نیمی از زمان سپری شده از برنامه بیست ساله، نتوانیم به اهداف پیش بینی شده دست یابیم که یکی از مهمترین این مشکلات، تحریمهای اقتصادی بود که نه تنها بازارهای صادراتی محصولات پتروشیمی ایران را با محدودیت هایی مواجه ساخت، بلکه تکمیل پروژه های نیمه تمام پتروشیمی را در سراسر کشور، به دلیل محدودیتهای تکنولوژیک و کمبود تجهیزات موردنیاز که به دلیل تحریمها، امکان واردات آن از غرب وجود نداشت، با موانعی روبرو ساخت که بر همگان آشکار است.
اکنون که تحریمها لغو شده و زمینه برای جذب سرمایه گذاری های بین المللی فراهم شده و از نظر خرید تجهیزات پیشرفته نیز با مشکلات کمتری مواجه هستیم می توانیم امیدوار باشیم که پروژه های نیمه تمام صنعت پتروشیمی هر چه زودتر به مرحله بهره برداری برسد تا امکان رشد این صنعت ارزش آفرین طبق سند چشم انداز فراهم شده و ایران به قدرت اول منطقه در این حوزه تبدیل شود. 

چه امتیازاتی می تواند ایران را در حوزه پتروشیمی از سایر کشورها متمایز ساخته و دسترسی به اهداف سند چشم انداز را تسهیل کند؟
ایران از امتیازاتی برخوردار است که می تواند دسترسی به اهداف سند چشم انداز را در بخش پتروشیمی تسهیل کند. ایران سومین تولید کننده بزرگ نفت در سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) است و ۱۰ درصد کل ذخایر نفت جهان را در اختیار دارد که دسترسی سهل و ارزان به مواد اولیه پتروشیمی را ممکن ساخته است. علاوه بر آن برخورداری از اولین ذخایر غنی گاز جهان به ویژه در منطقه پارس جنوبی و امکان استفاده از گازهای همراه در میادین نفتی، حجم مواد اولیه مورد نیاز برای تولید محصولات پتروشیمی را افزایش می دهد. توسعه مناطق ویژه اقتصادی پتروشیمی، بهره مندی از نیروهای توانمند و متخصص داخلی و توجه به مشتریان بالقوه خارجی که فروش محصولات را تضمین می کند از مهمترین امتیازات ایران در عرصه تولید در صنعت پتروشیمی است. اگر از این امتیازات به خوبی استفاده شود و مشکل تأمین منابع مالی و سرمایه گذاری در پروژه های جدید هم به نحو مطلوب رفع شود توسعه صنعت پتروشیمی شتاب بیشتری خواهد گرفت.هرچند که با توجه به از دست دادن فرصتهای قبلی و تأخیر در راه اندازی اغلب پروژه‌های پتروشیمی دسترسی به اهداف سند چشم انداز در بخش پتروشیمی بسیار دشوار است اما دور از انتظار نیست. 

تبدیل نفت و گاز به محصولات پتروشیمی تا چه حد می تواند برای اقتصاد کشور نقش مثبت داشته باشد؟
طبیعتا تبدیل نفت و گاز به فرآورده‌های مختلف و بویژه بهره‌گیری از آن در صنعت پتروشیمی، انتخابی صحیح و مقرون به صرفه است که علاوه بر رونق اقتصادی در کشور، در صورت تکمیل زنجیره‌های ارزش بویژه در حوزه پتروشیمی ‌می‌تواند اشتغالزایی بالایی هم ایجاد کند. اما تحقق این هدف نیز منوط به افزایش تولید است؛ ضمن اینکه بین صادرات نفت و گاز به صورت خام به عنوان یک اهرم قدرت اقتصادی – سیاسی در عرصه بین‌المللی و تبدیل آن به فرآورده‌ها در کشور به مثابه ابزاری برای رشد و توسعه اقتصادی و اشتغالزایی، منافاتی وجود ندارد و نمی‌توان با فروش و صادرات نفت و گاز به بهانه رونق گرفتن تولید داخل مخالفت کرد. اما اولویت اصلی، استفاده از نفت و گاز به عنوان خوراک مجتمع های پتروشیمی است که در صورت تکمیل زنجیره ارزش در صنایع پایین دست پتروشیمی، شاهد توسعه پتروشیمی، هم در جهت رشد اقتصاد کشور و هم در جهت اشتغال زایی خواهیم بود. 

یکی از معضلات صنعت پتروشیمی در ایران، عدم
آمارهای متعددی که درباره افزایش چندصد درصدی میزان خصوصی سازی در اقتصاد کشور ارائه می شد، در انتها به واگذاریهایی منجر شده بود که صاحبان سهام آنها، یا سازمانهای بازنشستگی بودند، یا نهادهای شبه نظامی و بدین ترتیب اصل ۴۴ به معنای واگذاری به مردم یا سرمایه گذاران بخش خصوصی در عمل تحقق نیافت. این امر در صنعت پتروشیمی بسیار پررنگتر بود.
فعالیت آنها با ظرفیت کامل است. این موضوع را چگونه ارزیابی می کنید؟

بله همانطور که شما هم به درستی اشاره کردید، مجتمع های پتروشیمی در کشور ما با حداکثر ظرفیت کار نمی کنند. هر چند این معضل مختص مجتمع های پتروشیمی نیست و سایر کارخانه ها و مجتمع های تولیدی کشور نیز طی سالهای اخیر با مشکل فعالیت با ظرفیتی کمتر از ظرفیت اسمی مواجه بوده اند و طی سالهای اخیر رکود هم دامن گیر برخی صنایع شده است، اما این معضل را در صنعت پتروشیمی به دلایل متعددی باید به نحو موثرتری مورد توجه قرار داد. چراکه اولا توسعه صنعت پتروشیمی در کشور و افزایش ظرفیت تولید می تواند کشور را از خام فروشی دور کرده و صادرات محصولات و فرآورده ها را که درآمدزایی ارزی بیشتری برای کشور دارد توسعه دهد. ثانیا با افزایش ظرفیت تولید، می توان از سرمایه گذاریهای صورت گرفته در مجتمع های پتروشیمی احداث شده به طور کامل و بهینه استفاده کرد و بدون نیاز به سرمایه گذاری روی پروژه های جدید، تولیدات پتروشیمی را افزایش داد. ثالثا با عنایت به نیاز روزافزون بازارهای جهانی به محصولات پتروشیمی ایران می توان از طریق افزایش ظرفیت تولید در مجتمع های پتروشیمی به ظرفیت اسمی، به این نیاز پاسخ داد. البته دلایل دیگری را نیز می توان در این راستا مورد بررسی قرار داد اما همین دلایل هم کافیست تا ضرورت چاره اندیشی برای ظرفیتهای خالی مجتمع های پتروشیمی را بیش از پیش دریابیم. البته آمار و ارقام اعلام شده در مورد ظرفیتهای خالی مجتمع های پتروشیمی متفاوت است اما به طور میانگین حدود ۳۵ درصد ظرفیت مجتمع های پتروشیمی در کشور خالیست که با استفاده از این ظرفیتهای خالی مانده، می توان میزان تولید را افزایش داد. 

مهمترین دلایل خالی ماندن ظرفیت مجتمع های پتروشیمی چیست و چگونه می توان این مشکل را رفع کرد؟
بر اساس ارزیابی های رسمی و غیررسمی، مهمترین دلیل خالی ماندن این ظرفیت، کمبود خوراک یا نوسان در تامین خوراک مجتمع های پتروشیمی است که به عنوان مهمترین راهکار رفع این معضل باید پیش روی مدیران صنعت قرار گیرد؛ هرچند که گامهایی نیز در این حوزه از جمله ایجاد ثبات در قیمت خوراک که به صورت ماهیانه طبق فرمول مشخصی تعیین می شود برداشته شده که در نوع خود مثبت است. اما عوامل دیگری هم برای خالی ماندن بخشی از ظرفیت مجتمع های پتروشیمی می توان برشمرد. استفاده از ماشین آلاتی با استانداردهای نه چندان مناسب از جمله ماشین آلات و تجهیزات چینی و همچنین تجهیزات قدیمی که عمر مفید آنها بعضا به پایان رسیده، عدم آموزش مناسب نیروی انسانی برای استفاده بهینه از تجهیزات موجود، عدم توجه به سرویسهای جانبی تجهیزات موجود در پتروشیمی ها و همچنین اورهال های مقطعی که میزان بهره وری را در آنها کاهش می دهد، همچنین اشکالات فرایندی که موجب شده فرآیندهای تولید، بعضا از استانداردهای لازم برخوردار نباشد، همگی از جمله عوامل خالی ماندن بخشی از ظرفیتهای مجتمع های پتروشیمی است که با رفع این مشکلات می توان، به افزایش تولید محصولات پتروشیمی در کشور، حتی بدون بهره برداری از هیچ مجتمع جدیدی امیدوار بود.

توسعه صنایع پایین دست پتروشیمی را تا چه حد مهم ارزیابی می کنید؟
توسعه صنایع تکمیلی پتروشیمی و تکمیل زنجیره ارزش در این صنعت از اهمیت خاصی برخوردار است و با توجه به این که در آینده نزدیک در بخش بالادستی ظرفیت های تولید افزایش مناسبی می یابد استفاده از ظرفیت های ایجاد شده می تواند سبب تحولی بزرگ در صنعت پتروشیمی کشور در بخش پایین دست شود. افزون بر بخش بالادستی صنعت پتروشیمی، هم اکنون در بخش میان دستی و نیز صنایع تکمیلی پروژه های زیادی در کشور وجود دارند که با تامین مالی و حضور فعال بخش خصوصی می توانند زمینه را برای جلوگیری از خام فروشی و دستیابی به ارزش افزوده بالا و همچنین اشتغالزایی مهیا کنند. بویژه با توجه به اینکه صنایع پایین دستی پتروشیمی، اشتغالزایی به مراتب بیشتری نسبت به صنایع بالادست دارند. ضمن اینکه سرمایه گذاری در صنایع پائین دستی پتروشمی به علت وجود ارزش افزوده بالا، یک سرمایه گذاری مطمئن و سودآور خواهد بود؛ اما در این مسیر باید نقاط ضعف، اصلاح شده و زمینه برای توسعه این صنایع فراهم شود.
صنایع تکمیلی پتروشیمی سبب توزیع عادلانه ثروت در کشور خواهد شد و به ویژه در دهک های پایین جامعه می تواند اشتغال آفرین باشد و درآمدزایی مناسبی نیز برای اقشار آسیب پذیر در مناطق محروم ایجاد کند. با توجه به پراکندگی صنایع بالادستی پتروشیمی در سراسر کشور زمینه مناسبی برای توسعه صنایع تکمیلی به وجود آمده و سرمایه گذاری در این بخش می تواند یک سرمایه گذاری مطمئن و سودآور باشد.
امروز که صنعت پتروشیمی ایران نقش غیر قابل انکاری در اقتصاد کشور دارد و همزمان با تامین نیاز داخل در زمینه صادرات نیز عملکرد قابل قبولی را در چند سال گذشته داشته، در صورتی که بخش های میان دستی و تکمیلی نیز توسعه متوازنی داشته باشند ایران به عنوان یک قطب بزرگ پتروشیمی در منطقه می تواند در عرصه بین المللی نیز حضوری پررنگ تر داشته باشد. اگر می خواهیم جهش دوم در صنعت پتروشیمی را رقم بزنیم و این صنعت را به جایگاه واقعی خود برگردانیم به موازات توسعه صایع بالادست و تکمیل مجتمع های نیمه تمام و قطبهای پتروشیمی در عسلویه و مکران در سواحل چابهار، لازم است به توسعه صنایع پایین دست و تکمیل زنجیره ارزش در صنعت پتروشیمی نیز توجه کنیم تا شاهد رشد و رونق این صنعت به صورت همه جانبه باشیم.
 
به عنوان سوال آخر به اعتقاد شما، آیا خصوصی سازی در صنعت پتروشیمی، نقش یک مانع را در رشد این صنعت نداشت؟
از زمان ابلاغیه مقام معظم رهبری درباره اصل ۴۴ قانون اساسی و تاکید ایشان بر خصوصی سازی، تمامی حوزه های اقتصادی کشور برای خصوصی سازی پیشگام شدند و گامهایی در این حوزه برداشته شد. اما این گامها، بیش از آنکه ساختاری و زیربنایی باشد، روبنایی بود و به اعتقاد من در برخی بخشها نتوانست تحولی را که در عرصه اقتصادی مدنظر مقام معظم رهبری بود حاصل کند. آمارهای متعددی که درباره افزایش چندصد درصدی میزان خصوصی سازی در اقتصاد کشور ارائه می شد، در انتها به واگذاریهایی منجر شده بود که صاحبان سهام آنها، یا سازمانهای بازنشستگی بودند، یا نهادهای شبه نظامی و بدین ترتیب اصل ۴۴ به معنای واگذاری به مردم یا سرمایه گذاران بخش خصوصی در عمل تحقق نیافت. این امر در صنعت پتروشیمی بسیار پررنگتر بود. خصوصی سازی در پتروشیمی، به اعتقاد بنده مهمترین اشتباه اجرای اصل ۴۴ در صنعت نفت بود بطوریکه زنجیره خوراک و تولید در صنعت پتروشیمی دچار خلل شد و از هم گسستن این زنجیره، نه تنها تولید در پتروشیمی را دچار مشکلات فراوان ساخت، بلکه برند شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران موسوم به ان پی سی را از عرش، پایین آورد تا این زیان نیز به زیان تحریم اضافه شود. آنچه این وضعیت ناگوار را بغرنج تر ساخت، بی ثباتی های متعدد در حوزه های مدیریتی و قانونگذاری بود که تصمیم گیری برای برون رفت از این بحران خودساخته را که حاصل بدفهمی از اصل ۴۴ در نفت بود با موانع بیشماری مواجه می ساخت. به هر حال این خصوصی سازی نادرست در صنعت پتروشیمی صورت گرفته و راه بازگشتی وجود ندارد. بنابراین بهتر آن است که نقش رگولاتوری شرکت ملی صنایع پتروشیمی را تقویت کنیم تا گسستی در مجموعه صنعت پتروشیمی چه در حوزه تولید و چه در حوزه صادرات ایجاد نشود.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۵۶.۱۲

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۰.۵۴

نفت خام اوپک

۵۴.۶۱

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۲.۸۶

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۱

فولاد- دلار/تن

۳۱۲.۵

سنگ آهن- دلار/تن

۶۳.۲۱

مس- دلار/پوند

۲.۷