کد مطلب: 86385
 
افزایش قیمت ها، بازیگران جدید را معرفی می کند
"امنیت انرژی" و "تولیدکنندگان نفت"
احمد جزایری
 
کشورهای عضو اوپک و ده کشور غیر اوپک در یک روز تاریخی (پنجشنبه گذشته) تصمیم گرفتند که بر طبق روال گذشته و به مدت 9 ماه میزان یک میلیون و هشتصد هزار بشکه کاهش تولید را به منظور حفظ تعادل بازار در دستور کار قرار دهند. اجلاس 172 اوپک در وین از آن جهت تفاوت داشت که بر اساس طرح جلسه پیشین؛ عربستان با حضور قوی و محکم روسیه به کاهش تولید رای داد؛ و روسیه متعهد شد روزانه 300 هزار بشکه از تولید خود را کاهش دهد.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۱۲
کشورهای عضو اوپک و ده کشور غیر اوپک در یک روز تاریخی (پنجشنبه گذشته) تصمیم گرفتند که بر طبق روال گذشته و به مدت ۹ ماه میزان یک میلیون و هشتصد هزار بشکه کاهش تولید را به منظور حفظ تعادل بازار در دستور کار قرار دهند.
اجلاس ۱۷۲ اوپک در وین از آن جهت تفاوت داشت که بر اساس طرح جلسه پیشین؛ عربستان با حضور قوی و محکم روسیه به کاهش تولید رای داد؛ و روسیه متعهد شد روزانه ۳۰۰ هزار بشکه از تولید خود را کاهش دهد.
گرچه خالد الفالح وزیر نفت عربستان سعودی، همکاری روسیه و عربستان را به عنوان "کاتالیزور" چنین تصمیمی ستود و به نوعی بازگشت تعادل و ثبات را به بازار حاصل این مشارکت عنوان کرد، اما تاثیر و "دیپلماسی ایران" در شکل گیری چنین اتفاق نظری بر هیچ کارشناسی پوشیده نیست. کاهش تولید، افزایش تدریجی و معقول قیمت ها و در نهایت افزایش سهم ایران در بازار جهانی از نکات حائز اهمیت چنین تصمیمی است که ایران را به عنوان بزرگترین "برنده" این اجلاس اعلام کرد.
هر کارشناسی که کمترین شناخت از فضای اجلاس اوپک، آن هم با حضور ده عضو غیر اوپکی چون روسیه داشته باشد، می داند که رسیدن به یک تفاهم و بیانیه مشترک در خصوص کاهش تولید آنهم برای "۹ ماه آینده" کارچندان آسانی نیست. این در شرایطی است که ادامه همکاری و نظارت دقیق بر بازار طی ماه های آینده به منظور افزایش سطح همکاری از نکات مثبتی است که بیانیه مشترک در پایان اجلاس ۱۷۲ به آن اشاره و تاکید مضاعف داشت.
"الکساندر نواک" وزیر انرژی روسیه از این تصمیم و در نتیجه پیش بینی افزایش قیمت ها ( در سه ماهه دوم سال میلادی که معمولا فصل پر مصرف حامل های انرژی و سوخت است) بسیار خورسند بود ، بطوریکه کاهش سیصد هزار بشکه ای در روز را با قطعیت اعلام کرد. افزایشی که به سبب تحریم اروپا و آمریکا بر علیه روسیه پس از مناقشات اوکراین و پیامدآن کاهش رشد اقتصادی این کشور، می تواند تا حدودی التیام بخش درآمدهای این کشور باشد.
اما فارغ از این تصمیم اوپک، آنچه دغدغه کشورهای تولید کننده و یا مصرف کننده نفت است، افزایش و یا کاهش قیمت ها در یک دوره یا بازه زمانی مشخص و خاص نیست، بلکه اساساً یک راهبرد مشخص نسبت به واکنش بازار و در نهایت میزان نوسان قیمت هاست.
کشورهای تولید کننده در طول سالیان گذشته همواره نگاه روزمرگی بر بودجه و قیمتها داشته و از این زاویه، بازار را پیوسته رصد کرده و تحولات را تا آنجایی که در توان داشته اند به سمت افزایش قیمتها تحت تاثیر قرار می دادند؛ از سهمیه بندی تولید گرفته تا تعیین فرمول مشخص به عنوان محرک بازار و نظایر آن راهکارهای اوپک و کشورهای صادرکننده برای سوق دادن بازار به سمت تمایلات خود است که در بسیاری از دورههای خاص که اتفاق نظر هم بود، موفقیت چشمگیری را به دنبال داشت.
اما با ورود "نفت شیل" و ورود فناوری تولید این نوع از نفت خام بخصوص در آمریکای شمالی، کشورهای تولید کننده سعی در کنترل بازار و قیمت ها در یک محدوده مشخص داشته اند. از آنجائیکه تولید این نوع از نفت خام هزینه بیشتری نسبت به تولید نفت خام از میادین نفتی خاورمیانه دارد، تولید نفت شیل کمتر از یک سطح مشخص ازقیمت ها اقتصادی نیست و تولید کنندگان ناگزیر به توقف روند تولید و در نتیجه کاهش عرضه می باشند.
از این رو؛ کشورهای تولید کننده با سابقه و عمدتاً خاورمیانه ای نفت خام به دنبال تثبیت قیمت ها در محدوده مشخصی هستند، تا با متوقف شدن روند تولید نفت شیل، بازار در کنترل کشورهای تولید کننده موجود باقی بماند. راهبردی که در طول سه سال گذشته، تولید صدها چاه نفت مستقل در آمریکای شمالی را متوقف کرده است.
براساس گمانه زنی ها میانگین قیمت نفت خامی که تولید نفت شیل را اقتصادی می کند بین ۶۰ تا ۶۹ دلار است، لذا انتظار نمی رود که کشورهای اوپک در بالابردن و افزایش قیمت ها بیش از این تلاشی داشته باشند. چرا که در این صورت رقبای جدی وارد عرصه تولید شده و برای کشورهای تولید کننده نفت داشتن سهم بازار از افزایش درآمد قطعا مهم تر است.چرا که از دست رفتن سهم بازار به معنای عدم امنیت تقاضا است و در بحث امنیت انرژی این عامل یکی از مهمترین عوامل بی ثباتی اقتصادی در کشور تولیدکننده محسوب می شود.
در دوران تحریم که صادرات نفت خام ایران به ۸۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته بود، آنچه که مهمتر از درآمد و توان اقتصادی بود، از دست رفتن سهم بازاری بود که بازیابی آن بسیار دشوار به نظر می رسید اتفاقی که در کمتر از ۳ سال در کشور روی داد و ایران توانست علاوه بر افزایش تولید نفت خام به میزان ۴ میلیون بشکه در روز سهم بازار را پس گرفته و امنیت انرژی و در نهایت ثبات اقتصادی را بازگرداند. از دیگر عوامل اشتیاق و علاقه کشورهای تولید کننده نفت به تثبیت بازار و محدوده قیمت های مشخص، نگرانی از روی آوردن کشورهای مصرف کننده صاحب فناوری به انرژی های جایگزین نفت خام است.
از یاد نبریم آنچه که باعث شد در دهه هفتاد میلادی وابستگی اروپا به نفت خام کاهش یابد و منابع انرژی های دیگر چون هسته ای و گاز طبیعی جایگزین آن شوند، تحریم نفتی اعراب در سال ۱۹۷۳ بود.اتفاقی که امنیت انرژی را از منظر عرضه برای اروپا تحت تاثیر خود قرار داد و همین عامل باعث شد که اروپا به لحاظ استراتژیک به منابعی غیر از نفت خام فکر کرده و راهبرد اصلی خود را برای تامین انرژی به این منافع گره زد.
فرانسه به سمت انرژی هسته ای حرکت کرد و اکنون بخش عمدهای از نیازهای خود را از این بخش تامین می کند. آلمان به سمت گاز طبیعی، آرایش انرژی خود را تغییر داد. بطوریکه بامشارکت روسیه و مشخصاً "گازپروم" وظیفه توزیع گاز طبیعی را در مرکز اروپا به عهده گرفت و از این رهگذر علاوه بر تامین انرژی مورد نیاز خود، توانست درآمد زیادی را نصیب خود کرده و اروپای جدید گازی را به خود وابسته سازد. رویدادی که نه تنها در حوزه انرژی وتامین آن، بلکه در راهبرد و سیاست خارجی اروپا در سه دهه پس از آن نیز نقشی مهم و اساسی داشت و به عنوان نقطه عطفی در واگرایی اروپا و ایالات متحده در حل بحران های خارجی محسوب می شود. افتراقی که اوج آن را در حل بحران اوکراین و روسیه شاهد هستیم که "برلین" بعنوان واسطه به منظور برون رفت از بحران پیشنهاد های بسیاری را ارائه داد و حتی باعث نشست های چند جانبه و سفر "آنکلا مرکل" به همراه "اولاندو" رئیس جمهور وقت فرانسه به مسکو شد. تلاشی که قطعاً با امنیت انرژی و عرضه ارتباط مستقیم داشته و آنچنان همین داشته و دارد که در بساری موارد رودرروی ایالات متحده نیز قرار گرفت.
"امنیت انرژی" چه در بُعد "عرضه" و یا "تقاضا" قطعا برای تولید کننده ها و مصرف کنندهای نفت مورد توجه و تاکید است.در شرایط کنونی نگاه سنتی کشورهای تولیدکننده و مصرف کننده به بازار و قیمت ها کاملا متفاوت بوده و دیگر قیمت های بالا و کسب درآمد بیشتر اولویت ندارد. آنچه مهم بنظر می رسد، لزوم وابستگی همیشگی و هرچه بیشتر کشورهای مصرف کننده به تولید کننده های نفت خام است و این وابستگی نه در قیمت های ۱۴۰ دلاری، بلکه در یک محدوده قیمتی کاملا مناسب و منطقی رخ خواهدداد.
از یاد نبریم ، قیمت های بالای ۱۰۰ دلاری نفت خام که بیش از یک دهه بر بازار ها سایه افکنده بود، جزء بی ثباتی و ترغیب کشورهای مصرف کننده برای انرژی های جایگزین نفت خام پیامد منطقی را به دنبال نداشت.
تجربه گرانبهای کشورهای تولید کننده این است که افزایش سطح وابستگی مصرف کننده ها،" امنیت انرژی" را رقم می زند.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۵۶.۱۲

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۰.۵۴

نفت خام اوپک

۵۴.۶۱

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۲.۸۶

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۱

فولاد- دلار/تن

۳۱۲.۵

سنگ آهن- دلار/تن

۶۳.۲۱

مس- دلار/پوند

۲.۷