کد مطلب: 93828
 
وقتی بخش اعظم ذخایر نفت کشور در جا می ماند
رویای افزایش ضریب بازیافت
 
افزایش ضریب بازیافت از میادین نفتی ایران، همچنان رویایی است که شواهد، حاکی از دشوار بودن مسیر دسترسی به آن است. گویی هنوز مسیری طولانی برای افزایش ضریب بازیافت از حد ناچیز کنونی وجود دارد.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۹ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۱۵:۲۹
افزایش ضریب بازیافت از میادین نفتی ایران، همچنان رویایی است که شواهد، حاکی از دشوار بودن مسیر دسترسی به آن است. گویی هنوز مسیری طولانی برای افزایش ضریب بازیافت از حد ناچیز کنونی وجود دارد.
به گزارش نکونیوز، درباره ضریب بازیافت از میادین نفتی در ایران، آمارهای مختلفی ارائه شده است. اما این آمارها چندان با هم فاصله ندارند. آمارهایی که میانگین ضریب بازیافت از میادین نفتی را ۲۵ درصد نشان می دهد. ضریب بازیافت کنونی میدان های کشور، حدود ٢٥ تا ۲۷ درصد است که می تواند تا ٤٠ درصد افزایش یابد. افزایش ضریب بازیافت به میزان یک درصد جزو تکالیف، راهبردها و برنامه‏ریزی‏های شرکت ملی نفت ایران است. پیش از این، هم بیژن زنگنه وزیر نفت و هم غلامرضا منوچهری معاون شرکت ملی نفت در امور توسعه و مهندسی، با بیانی تقریبا مشابه در دو زمان مختلف گفته بودند: مجموع ذخایر درجای نفت کشور حدود ٨٠٠ میلیارد بشکه است که در صورت افزایش حتی یک درصدی توان بازیافت، حدود هشت میلیارد بشکه به تولید نفت کشور افزوده می شود که بر اساس قیمت‌های کنونی نفت، چهارصد میلیارد دلار به ذخایر کشور می‌افزاید.
تعریف ازدیاد برداشت در کتب تخصصی مهندسی نفت در چارچوب اصطلاحات IOR ‌ و EOR بیان شده است. IOR به همه فرآیندهایی اطلاع می‌شود که موجب شتاب در تولید و افزایش برداشت از نفت باقی‌مانده می‌شوند. روش‌های EORدر ۲ چارچوب اصلی بازیافت ثانویه - تثبیت فشار مخزن با تزریق آب یا گاز و بازیافت ثالثیه روش‌های تزریق امتزاجی وغیرامتزاجی، روش‌های شیمیایی و روش‌های حرارتی تقسیم‌بندی می‌شوند.
هرچند در میادینی همچون اهواز و آسماری، ضریب بازیافت بالاتر است و تا ۴۰ درصد هم می رسد اما در اغلب میادین کشور، ضریب بازیافت بسیار پایین است. در میدان بنگستان ضریب بازیافت زیر ۸ درصد و حتی در میادین غرب کارون، ضریب بازیافت، حدود ۵ درصد است و به همین دلیل وزارت نفت در پی افزایش این میزان تا ۲۰ و حتی در فرضی خوشبینانه ۳۰ درصد است. به همین دلیل در قراردادهای جدید نفتی در میادین غرب کارون، وزارت نفت در پی عقد قرارداد با شرکتهایی است که علاوه بر رساندن میدان به تولید، روی انتقال تکنولوژی برای افزایش ضریب بازیافت هم تلاش کنند. هرچند که فعلا خبری از عقد قرارداد نیست و باید به انتظار سال ۲۰۱۸ بنشینیم. میانگین جهانی ضریب بازیافت از مخازن نفتی ۳۴ درصد و در کشورهای پیشرو در این حوزه، بین ۴۰ تا ۵۰ درصد است و همین امر ضرورت بهره گیری از روشهای جدید فناوری را در کشور دوچندان می کند.
کریم زبیدی رئیس شورای عالی مخازن شرکت ملی نفت با اعلام اینکه از ٢٣٩ میلیارد ذخایر قابل استحصال هیدروکربور مایع کشور، حدود ١٥٧ میلیارد بشکه استحصال نشده و باقیمانده است، تصریح کرد: ذخایر درجای نفت خام کشور بیش از ۷۱۱ میلیارد بشکه بوده که از این میزان ۱۷۵ میلیارد بشکه ذخایر قابل استحصال نفت است. او با تاکید بر اینکه از مجموع ذخایر قابل استحصال نفت خام حدود ١٠٢ میلیارد بشکه باقی مانده است، گفته: این میزان ذخایر درجا حاکی از آن بوده که یک درصد افزایش ضریب بازیافت نفت خام، بیش از هفت میلیارد بشکه نفت بیشتر در اختیار کشور می‌گذارد که با احتساب بشکه‌ای ٤٠ دلار، بیش از ٢٨٠ میلیارد دلار ارزآوری به همراه خواهد داشت.
در این میان، میادین شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب که غالبا فرسوده هستند، نقش مهمی در افزایش ضریب بازیافت ایفا میکنند. نفت درجای شرکت ملی مناطق مناطق نفت‌خیز جنوب بالغ بر ۳۳۴ میلیارد بشکه برآورده شده که برای استحصال ۱۸۰ میلیارد بشکه از ۳۳۴ میلیارد بشکه تزریق گاز انجام شده است. ۱۸ مخزن از ۶۶ مخزن نفتی موجود در مناطق نفت‌خیز جنوب در نیمه دوم عمرشان قرار دارند که این ۶۶ مخزن فعال دارای ۲۳۰ میلیارد بشکه حجم نفت درجاست که ۶۷ درصد حجم نفت ایران را شامل می‌شود. ۸۶ میلیارد بشکه از نفت درجای مناطق نفت‌خیز جنوب به نفت میدان‌های بنگستان تعلق دارد که از ضریب بازیافت پایینی برخوردار هستند و ازدیاد برداشت از آن‌ها نیازمند بکارگیری روش‌های دیگری است. میدان‌های اهواز، منصوری و شادگان بهترنی وضع را در بین میادین ایران دارند که ضریب بازیافت آن‌ها بیش از ۵۵ درصد است؛ یعنی بیش از اجرای پروژه‌های EOR در دنیا. اما این رقم قابل قبول ضریب بازیافت که از میانگین جهانی هم بالاتر است، نه به دلیل فناوری خاص، بلکه به دلیل آبده بودن این میادین و ماسه ای بودن سنگ مخزن این میدان‌ها حاصل شده است. بر اساس برآوردهای صورت گرفته چنانچه ۶۶ مخزن موجود وارد مدار شده و همه پروژه‌های افزایش بازیافت نیز اجرا شود ضریب برداشت فعلی مناطق نفت‌خیز جنوب بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش خواهد یافت که رقمی اعجاب آور را ایجاد خواهد کرد. اما دستیابی به این هدف، نیازمند جبذ سرمایه و فناوری های نوین است. موضوعی که در قراردادهای نفتی جدید هم مورد توجه قرار گرفته است.
در همین زمینه منوچهری می گوید: بخشی از تکنولوژی به مهندسی مخزن و شناخت دقیق تر از زمین شناسی مخزن و کیفیت سیال به طور تفصیلی و عمیق مربوط می شود تا بتوانیم لایه های مخزنی خود را شناسایی و دنبال کنیم و بر اساس ارزیابی که پیش و پس از حفاری آزمایشی حاصل می شود، از آنها استخراج کنیم. البته در این مرحله باید ابزار و تکنولوژی لازم را در اختیار داشته باشیم تا لایه ها را تخلیه کنیم. باید توجه داشت که این ابزارها فقط مربوط به شیوه حفاری نیست؛ تزریق مواد شیمیایی، آب و گاز و همچنین هیدروکراکینگ یا شکستن لایه ها به منظور آزادسازی هیدروکربور محبوس در مخزن نیز شامل این تکنولوژی می شود که متنوع هم است.
اما روند کند تبدیل تفاهمنامه های نفتی به قرارداد، نشان می دهد افزایش ضریب بازیافت از میادین نفتی، به زودی تحقق نخواهد یافت و این برای میادین مشترک نفتی در غرب کارون که از ضریب بازیافت بسیار پایینی برخوردارند بسیار هشداردهنده است.
Share/Save/Bookmark


نام :
نام خانوادگی:
آدرس ايميل :
نام کاربری :
کلمه عبور:

نفت برنت

۵۶.۱۲

نفت خام وست تگزاس ( $/ بشکه )

۵۰.۵۴

نفت خام اوپک

۵۴.۶۱

گاز طبیعی- نایمکس Mbtu/$

۲.۸۶

طلا (دلار/ اونس )

۱۲۷۱

فولاد- دلار/تن

۳۱۲.۵

سنگ آهن- دلار/تن

۶۳.۲۱

مس- دلار/پوند

۲.۷